Begrippenlijst

Beveiligingsonderzoek zit vol vaktermen en afkortingen. Deze lijst legt de begrippen uit die u tegenkomt in een offerte, een pentestrapport, een beveiligingsvragenlijst van een klant of een gesprek over compliance, in gewone taal en zonder onnodig jargon. Elk begrip begint met een uitleg van één zin, zodat u snel vindt wat u zoekt. Bedoeld voor bestuurders, IT-verantwoordelijken, inkopers, accountmanagers en specialisten.

157 begrippen · bijgewerkt oktober 2026 · vaak verward

A

Aanvalsketen

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: misbruikketen · attack chain · chaining

Meerdere kleine zwakheden die samen een ernstige aanval mogelijk maken.

Een aanvalsketen ontstaat wanneer een aanvaller losse zwakheden combineert die elk op zich weinig ernstig lijken. Een foutmelding die interne informatie prijsgeeft, een voorspelbaar ID en een ontbrekende rechtencontrole kunnen samen leiden tot toegang tot alle klantgegevens. Scanners beoordelen elke bevinding los en missen zulke combinaties. Een handmatige pentester denkt als een aanvaller en zoekt juist naar de ketens die de werkelijke impact bepalen.

Zie ook: Logische fout, Vulnerability scan, Risicoclassificatie

Aanvalsoppervlak

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: attack surface

Alle plekken waar een aanvaller kan proberen binnen te komen, van inlogpagina tot vergeten subdomein.

Het aanvalsoppervlak is het geheel van punten waar een aanvaller een systeem kan proberen binnen te komen. Denk aan inlogpagina's, API-endpoints, uploadfuncties, open poorten en koppelingen met andere systemen. Hoe groter en complexer een applicatie, hoe groter het aanvalsoppervlak. Een van de doelen van een penetratietest is dit oppervlak volledig in kaart te brengen, ook de onderdelen die een team zelf niet meer scherp op het netvlies heeft.

Zie ook: Attack surface management, Aanvalsoppervlak-scan, Schaduw-IT

Account takeover

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: ATO · accountovername · accountkaping

Een aanvaller neemt het account van een gebruiker over.

Bij een account takeover krijgt een aanvaller de controle over het account van iemand anders. Dat kan via gestolen wachtwoorden, maar ook via fouten in de applicatie, zoals een wachtwoordherstel dat te raden of te onderscheppen is, of een e-mailadres dat zonder bevestiging kan worden gewijzigd. Voor een aanvaller is een overgenomen beheerdersaccount het meest waardevol. In een pentest wordt het hele traject van inloggen, wachtwoordherstel en accountwijziging daarom kritisch bekeken.

Zie ook: Brute force en credential stuffing, Sessiebeheer, MFA

Active Directory en Entra ID

Identiteit & toegangOok: AD · Entra ID · Azure AD

Het centrale gebruikers- en rechtenbeheer in de meeste Microsoft-omgevingen, en daarom een topdoelwit.

Active Directory is in de meeste organisaties met Windows de centrale plek waar gebruikers, computers en rechten worden beheerd. Entra ID, voorheen Azure AD, vervult die rol in de cloud, onder meer voor Microsoft 365. Wie hier beheerrechten verkrijgt, heeft in de praktijk de sleutels van de hele organisatie in handen. Bij een interne pentest is het overnemen van het domein dan ook vaak het einddoel, en verkeerde instellingen in Active Directory zijn een van de meest voorkomende routes daarnaartoe.

Zie ook: Externe en interne pentest, IAM, Laterale beweging

Afhankelijkheden

TechniekOok: dependencies · open-sourcecomponenten · libraries

Externe softwarecomponenten waarop een applicatie is gebouwd; een lek daarin is ook een lek in uw applicatie.

Moderne applicaties bestaan voor een groot deel uit externe bouwstenen, vaak open source, die zelf weer van andere componenten afhankelijk zijn. Een kwetsbaarheid in zo'n component, zoals Log4Shell eind 2021, raakt in één klap duizenden applicaties. Tools voor software composition analysis signaleren welke componenten verouderd of kwetsbaar zijn. Daarnaast bestaan er aanvallen waarbij kwaadwillenden een populair pakket overnemen of nabootsen, zodat schadelijke code via een normale update binnenkomt.

Zie ook: SBOM, Toeleveringsketen, Patchmanagement

API

TechniekOok: application programming interface · koppeling · webservice

Een koppelvlak waarlangs software met andere software praat, zoals een app met de server.

Een API is een afgesproken manier waarop programma's met elkaar communiceren. Een mobiele app haalt bijvoorbeeld via een API de gegevens van de server op, en een webshop gebruikt API's om betalingen en verzendingen te regelen. Elk aanspreekpunt van een API, ook wel endpoint genoemd, is een mogelijke ingang voor een aanvaller. Veel moderne applicaties bestaan grotendeels uit API's, waardoor het testen daarvan een kernonderdeel van een pentest is.

Zie ook: API-pentest, OWASP API Security Top 10

API-pentest

Testsoorten & dienstenOok: API security test

Een pentest van de koppelvlakken waarmee systemen en apps gegevens uitwisselen.

Een API-pentest richt zich op de interface waarlangs applicaties, mobiele apps en partners gegevens ophalen en versturen. Een API heeft geen schermen die de gebruiker beperken: wat de interface toestaat, kan een aanvaller ook rechtstreeks aanroepen. Veelvoorkomende bevindingen zijn ontbrekende rechtencontroles per object, te veel gegevens in antwoorden en het ontbreken van rate limiting. Documentatie, zoals een OpenAPI- of Swagger-specificatie, en testaccounts met verschillende rollen maken de test sneller en grondiger.

Zie ook: API, OWASP API Security Top 10, IDOR

Attack surface management

Testsoorten & dienstenOok: ASM · EASM · external attack surface management

Doorlopend in kaart brengen welke systemen, domeinen en diensten van u vanaf internet zichtbaar zijn.

Attack surface management is het structureel bijhouden van alles wat een organisatie aan de buitenkant blootstelt: domeinen, subdomeinen, servers, clouddiensten en vergeten testomgevingen. Organisaties onderschatten dit vrijwel altijd, omdat systemen in de loop der jaren door verschillende teams en leveranciers zijn opgezet. Een eenmalige inventarisatie is een goed begin en geeft direct input voor de scope van een pentest. Onder de Cyberbeveiligingswet moeten organisaties bovendien opgeven welke domeinnamen onder hun verantwoordelijkheid vallen.

Zie ook: Aanvalsoppervlak, Aanvalsoppervlak-scan, Schaduw-IT

Audit

Normen & certificeringOok: IT-audit · certificeringsaudit

Een formele toetsing of een organisatie aan een norm of afspraak voldoet; een pentest levert daarvoor technisch bewijs.

Bij een audit controleert een auditor of een organisatie voldoet aan een norm, wet of contract, zoals ISO 27001, SOC 2 of de BIO. De auditor kijkt vooral naar processen, documentatie en bewijs dat maatregelen werken. Een pentest is iets anders en test technisch of de beveiliging in de praktijk standhoudt. Beide vullen elkaar aan, en een pentestrapport is vaak precies het bewijs dat een auditor vraagt.

Zie ook: ISO 27001, SOC 2, ISAE 3402 en ISAE 3000

Authenticatie

Identiteit & toegangOok: authentication · inloggen

Vaststellen wie iemand is, bijvoorbeeld met een wachtwoord en een tweede factor.

Authenticatie is het proces waarmee een systeem vaststelt wie een gebruiker is, bijvoorbeeld via een wachtwoord, een tweede factor of een certificaat. Het beantwoordt de vraag of iemand werkelijk is wie hij zegt te zijn. Zwakke authenticatie, zoals het ontbreken van meervoudige verificatie of het toestaan van eenvoudige wachtwoorden, is een veelvoorkomende bevinding. Authenticatie wordt vaak verward met autorisatie, terwijl het om twee verschillende zaken gaat.

Zie ook: Autorisatie, MFA, SSO

Autorisatie

Identiteit & toegangOok: authorization · toegangsrechten · Broken Access Control

Bepalen wat een ingelogde gebruiker mag zien en doen.

Autorisatie bepaalt wat een reeds ingelogde gebruiker mag zien en doen. Waar authenticatie vaststelt wie iemand is, regelt autorisatie welke gegevens en handelingen bij die persoon horen. Fouten in de autorisatie, zoals een gebruiker die door het aanpassen van een ID de gegevens van een ander kan opvragen, behoren tot de meest voorkomende en meest schadelijke kwetsbaarheden in webapplicaties.

Zie ook: IDOR, Least privilege, Authenticatie

AVG

Wet- en regelgevingOok: GDPR · Algemene verordening gegevensbescherming

De Europese privacywet: verplicht passende beveiliging van persoonsgegevens en het regelmatig testen daarvan.

De Algemene verordening gegevensbescherming is de Europese privacywet, internationaal bekend als GDPR. De wet stelt eisen aan de manier waarop organisaties persoonsgegevens verzamelen, bewaren en beveiligen. Passende technische maatregelen zijn verplicht, en artikel 32 vraagt daarbij uitdrukkelijk om een procedure voor het op gezette tijdstippen testen, beoordelen en evalueren van die maatregelen. Een penetratietest is een gangbare manier om dat aan te tonen. Bij een datalek met risico voor betrokkenen geldt bovendien een meldplicht bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Zie ook: Meldplicht, Verwerkersovereenkomst, DPIA

B

Bestuurdersaansprakelijkheid

Wet- en regelgevingOok: bestuurdersverantwoordelijkheid

Onder de Cyberbeveiligingswet is het bestuur zelf verantwoordelijk voor de cyberbeveiliging, en daarop aanspreekbaar.

De Cyberbeveiligingswet legt de verantwoordelijkheid voor cyberbeveiliging nadrukkelijk bij het bestuur. Bestuurders moeten de beveiligingsmaatregelen goedkeuren, toezien op de uitvoering en zelf een training volgen om risico's te kunnen beoordelen. Bij ernstige tekortkomingen kunnen bestuurders aansprakelijk worden gesteld, en de NIS2-richtlijn voorziet bij essentiële entiteiten zelfs in een tijdelijk verbod op het uitoefenen van bestuursfuncties. Beveiliging is daarmee geen zaak meer van alleen de IT-afdeling.

Zie ook: NIS2, Zorgplicht, Security awareness

Beveiligingsheaders

TechniekOok: security headers

Instructies die een website aan de browser meegeeft om bepaalde aanvallen te blokkeren.

Met beveiligingsheaders vertelt een website de browser hoe die zich moet gedragen, bijvoorbeeld alleen versleuteld verbinden (HSTS), geen scripts van onbekende bronnen uitvoeren (Content Security Policy) of de pagina niet in een frame op een andere site tonen. Ontbrekende headers behoren tot de meest gemelde bevindingen, ook door scanners. Meestal is het risico laag tot gemiddeld, maar een goede Content Security Policy kan de schade van cross-site scripting flink beperken. De oplossing is doorgaans eenvoudig: een paar regels configuratie op de webserver.

Zie ook: XSS, Security misconfiguration

Beveiligingsvragenlijst

Organisatie & risicoOok: security questionnaire · leveranciersvragenlijst · vendor assessment

Een vragenlijst waarmee klanten de beveiliging van een leverancier toetsen, vaak met de vraag naar een recent pentestrapport.

Zakelijke klanten, en zeker grote organisaties en overheden, laten leveranciers steeds vaker een beveiligingsvragenlijst invullen voordat ze een contract tekenen of verlengen. De vragen gaan onder meer over toegangsbeheer, versleuteling, incidentrespons en certificeringen, en vrijwel altijd over de datum en uitkomst van de laatste pentest. Een leverancier die een recent rapport kan overleggen, beantwoordt dat deel in één keer en wekt vertrouwen. Door de eisen die de Cyberbeveiligingswet aan de toeleveringsketen stelt, komen deze vragenlijsten alleen maar vaker voor.

Zie ook: Klant vraagt om een pentestrapport, Toeleveringsketen, Pentestverklaring

Bevinding

Proces & rapportOok: finding

Eén concreet probleem uit de pentest, met uitleg, ernst, reproductiestappen en advies.

Een bevinding is een concreet resultaat uit een penetratietest, bijvoorbeeld een kwetsbaarheid, een verkeerde instelling of een risico dat tijdens het onderzoek is vastgesteld. In het rapport krijgt elke bevinding een omschrijving, reproductiestappen, een inschatting van de ernst en een aanbeveling. Niet elke bevinding is even urgent, daarom worden ze geprioriteerd zodat uw team weet welke zaken als eerste aandacht verdienen.

Zie ook: Risicoclassificatie, Proof of concept, Voorbeeldrapport

BIO

Normen & certificeringOok: Baseline Informatiebeveiliging Overheid

Het verplichte normenkader voor informatiebeveiliging bij de Nederlandse overheid.

De Baseline Informatiebeveiliging Overheid is het verplichte normenkader voor informatiebeveiliging bij de Nederlandse overheid, waaronder gemeenten, provincies en waterschappen. De BIO is gebaseerd op de ISO 27000-reeks en vertaalt die naar concrete maatregelen voor de publieke sector. Voor veel overheidssystemen is periodiek technisch testen onderdeel van het aantoonbaar voldoen aan de BIO.

Zie ook: ENSIA, BIV-classificatie, Pentest voor gemeenten

BIV-classificatie

Organisatie & risicoOok: CIA-triade · CIA triad

Gegevens en systemen beoordelen op beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid.

BIV staat voor Beschikbaarheid, Integriteit en Vertrouwelijkheid, de drie basisdoelen van informatiebeveiliging; internationaal heet dit de CIA-triade. Beschikbaarheid gaat over de vraag of een systeem werkt wanneer het nodig is, integriteit over de vraag of gegevens juist en onveranderd zijn, en vertrouwelijkheid over de vraag of alleen bevoegden erbij kunnen. Met een BIV-classificatie bepaalt een organisatie per systeem hoe zwaar elk van die drie weegt. Bij overheid en zorg is dit gangbaar, en het helpt bij het kiezen van de scope en diepgang van een pentest.

Zie ook: Risicoanalyse, Kroonjuwelen, BIO

Blackbox-test

Testsoorten & dienstenOok: black box

Testen zonder voorkennis, zoals een aanvaller van buitenaf.

Bij een blackbox-test krijgt de tester vooraf geen informatie over de binnenkant van het systeem, net als een echte aanvaller van buitenaf. Deze aanpak laat goed zien wat iemand zonder voorkennis kan bereiken, maar kost meer tijd aan verkenning en mist mogelijk zaken die dieper in de code verborgen zitten. Voor de meeste opdrachten is een tussenvorm efficiënter.

Zie ook: Greybox-test, Whitebox-test

Brute force en credential stuffing

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: brute-force-aanval · credential stuffing · password spraying

Proberen in te loggen door massaal wachtwoorden te raden of gelekte inloggegevens van elders uit te proberen.

Bij een brute-force-aanval probeert een aanvaller automatisch grote aantallen wachtwoorden uit op een inlogpagina. Bij password spraying wordt juist één veelgebruikt wachtwoord bij heel veel accounts geprobeerd, om blokkades te ontlopen. Credential stuffing gebruikt combinaties van e-mailadres en wachtwoord die bij een ander datalek zijn buitgemaakt, in de wetenschap dat mensen wachtwoorden hergebruiken. Meervoudige verificatie en het beperken van inlogpogingen zijn de belangrijkste verdediging.

Zie ook: MFA, Rate limiting, Account takeover

Bug bounty

Testsoorten & dienstenOok: bug-bountyprogramma · beloningsprogramma

Een programma waarbij externe onderzoekers een beloning krijgen voor gemelde kwetsbaarheden.

Bij een bug bounty nodigt een organisatie onderzoekers uit om binnen vaste regels kwetsbaarheden te zoeken en te melden, en betaalt die per geldige melding. Platforms als HackerOne en Intigriti verzorgen de afhandeling. Een bug bounty biedt doorlopend veel verschillende ogen, maar geen garantie op dekking: onderzoekers kiezen zelf waar ze zoeken, en er komt geen samenhangend rapport uit. Het is daarom een aanvulling op periodiek pentesten, geen vervanging, en vooral geschikt voor organisaties die meldingen snel kunnen verwerken.

Zie ook: Responsible disclosure, Penetratietest

C

CEO-fraude

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: business email compromise · BEC · factuurfraude

Oplichters doen zich voor als directeur of leverancier om een betaling naar hun eigen rekening te laten sturen.

Bij CEO-fraude ontvangt een medewerker een bericht dat lijkt te komen van de directeur of een vaste leverancier, met een dringend verzoek om een betaling te doen of een rekeningnummer te wijzigen. Soms gebruiken criminelen daarvoor een echt, overgenomen mailaccount; dat heet business email compromise. De schade loopt snel op, omdat betalingen moeilijk terug te halen zijn. Bescherming bestaat uit vaste controleprocedures bij betalingen, meervoudige verificatie op mailaccounts en technische maatregelen tegen e-mailvervalsing.

Zie ook: Social engineering, SPF, DKIM en DMARC, MFA

CI/CD

TechniekOok: DevSecOps · pipeline · ontwikkelstraat

De geautomatiseerde ontwikkelstraat die code test en uitrolt; met DevSecOps zit beveiliging daar ook in.

Met CI/CD wordt nieuwe code automatisch gebouwd, getest en uitgerold, vaak meerdere keren per dag. DevSecOps betekent dat beveiligingscontroles in die straat zijn ingebouwd, zoals code-analyse, controle op kwetsbare afhankelijkheden en het zoeken naar gelekte secrets. Dat vangt veel fouten vroeg af. De pipeline zelf is ook een aantrekkelijk doelwit, omdat die toegang heeft tot broncode, sleutels en productieomgevingen.

Zie ook: SAST en DAST, Afhankelijkheden, Gelekte secrets

CISO

Organisatie & risicoOok: Chief Information Security Officer · security officer · informatiebeveiligingsfunctionaris

De eindverantwoordelijke voor informatiebeveiliging binnen een organisatie.

De CISO is verantwoordelijk voor het beveiligingsbeleid, de risicobeheersing en de rapportage daarover aan het bestuur. In kleinere organisaties ligt die rol vaak bij een security officer of informatiebeveiligingsfunctionaris, soms afgekort tot ISO, wat dus iets anders is dan de ISO-norm. De CISO is meestal de opdrachtgever van een pentest en de eerste lezer van het rapport. Verwar de rol niet met de CIO, die verantwoordelijk is voor de IT in het algemeen.

Zie ook: Virtuele CISO, Functionaris gegevensbescherming

Cloud-pentest

Testsoorten & dienstenOok: cloud security review · cloudconfiguratiereview

Een toets van de beveiliging en inrichting van uw cloudomgeving, zoals AWS, Azure of Microsoft 365.

Bij een cloud-pentest of cloud security review onderzoekt de tester hoe een cloudomgeving is ingericht: wie welke rechten heeft, welke opslag publiek bereikbaar is, hoe geheimen worden bewaard en of beheertoegang goed is afgeschermd. De cloudleverancier beveiligt het platform, maar de inrichting is de verantwoordelijkheid van de klant. Juist daar ontstaan de meeste problemen, zoals een opslagbucket die per ongeluk openstaat of een account met veel te ruime rechten. De grote cloudleveranciers staan pentesten op de eigen omgeving toe, binnen hun gepubliceerde spelregels.

Zie ook: Gedeelde verantwoordelijkheid, IAM, SSRF

Code review

Testsoorten & dienstenOok: secure code review · broncodeanalyse · source code review

Een beveiligingsbeoordeling van de broncode zelf, in plaats van de draaiende applicatie.

Bij een security code review leest een specialist de broncode door, op zoek naar kwetsbaarheden, onveilige patronen en ingebouwde geheimen. Dat vindt problemen die van buitenaf moeilijk zichtbaar zijn, zoals een rechtencontrole die in één zeldzaam pad ontbreekt. Een code review en een pentest vullen elkaar aan: de review ziet de oorzaak in de code, de pentest toont of die ook echt te misbruiken is. Een whitebox-pentest combineert vaak beide.

Zie ook: SAST en DAST, Whitebox-test

Computervredebreuk

Wet- en regelgevingOok: hacken · artikel 138ab Sr

Het strafbare binnendringen van een computersysteem zonder toestemming.

Computervredebreuk is het opzettelijk en wederrechtelijk binnendringen van een geautomatiseerd werk, strafbaar gesteld in artikel 138ab van het Wetboek van Strafrecht. Daarom is toestemming het verschil tussen een pentester en een crimineel. Een pentest begint altijd met schriftelijke toestemming van iemand die over de systemen mag beslissen. Wie zonder opdracht een kwetsbaarheid vindt, kan die melden via responsible disclosure.

Zie ook: Vrijwaringsverklaring, Responsible disclosure

Containers en Kubernetes

TechniekOok: Docker · Kubernetes · K8s

Een manier om applicaties verpakt en afgeschermd te draaien; Kubernetes beheert grote aantallen containers.

Een container bevat een applicatie met alles wat die nodig heeft om te draaien, waardoor die overal op dezelfde manier werkt. Docker is de bekendste techniek om containers te bouwen, Kubernetes het gangbare platform om er veel tegelijk te beheren. Containers brengen eigen risico's mee, zoals verouderde componenten in de basisimage, containers die met te ruime rechten draaien en een onvoldoende afgeschermd beheerplatform. Een pentest of configuratiereview van de containeromgeving brengt die in kaart.

Zie ook: Hardening, Cloud-pentest

CSIRT

Wet- en regelgevingOok: CERT · computer security incident response team

Een team dat cyberincidenten coördineert; onder de Cyberbeveiligingswet meldt u significante incidenten ook bij het CSIRT.

Een CSIRT, ook wel CERT genoemd, helpt organisaties bij het voorkomen en afhandelen van cyberincidenten, onder meer door waarschuwingen te verspreiden. In Nederland is het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) het bekendste; de zorg heeft met Z-CERT een eigen CERT. Onder de Cyberbeveiligingswet melden organisaties significante incidenten bij het aangewezen CSIRT en bij de toezichthouder. Grotere organisaties hebben vaak ook een eigen incidentresponsteam, dat dezelfde rol binnen de eigen muren vervult.

Zie ook: Meldplicht, Incidentrespons

CSRF

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: Cross-Site Request Forgery · XSRF

De browser van een ingelogde gebruiker wordt misbruikt om ongemerkt een handeling uit te voeren.

Cross-Site Request Forgery is een aanval waarbij een kwaadwillende de browser van een ingelogde gebruiker ongemerkt een handeling laat uitvoeren, bijvoorbeeld een wachtwoordwijziging of een betaling. De server ziet een geldig verzoek van een geauthenticeerde gebruiker en voert het uit. Bescherming bestaat onder meer uit anti-CSRF-tokens en een juist gebruik van de SameSite-instelling op cookies.

Zie ook: SameSite-cookie-bypass, Sessiebeheer

CVE

Proces & rapportOok: Common Vulnerabilities and Exposures

Een uniek nummer voor een publiek bekende kwetsbaarheid in specifieke software.

Een CVE, voluit Common Vulnerabilities and Exposures, is een uniek nummer voor een publiek bekende kwetsbaarheid in specifieke software. Het nummer, bijvoorbeeld CVE-2024-12345, zorgt ervoor dat iedereen ondubbelzinnig naar dezelfde kwetsbaarheid verwijst. Resync verwijst in een pentestrapport naar CVE's wanneer een bevinding voortkomt uit bekende, verouderde software waarvoor al een oplossing beschikbaar is.

Zie ook: CWE, CVSS, Patchmanagement

CVSS

Proces & rapportOok: Common Vulnerability Scoring System

Een score van 0 tot 10 die uitdrukt hoe ernstig een kwetsbaarheid is.

Het Common Vulnerability Scoring System is een gestandaardiseerde methode om de ernst van een kwetsbaarheid uit te drukken in een cijfer van 0 tot 10. De score houdt rekening met zaken als hoe eenvoudig de kwetsbaarheid te misbruiken is en wat de impact is. CVSS geeft een objectief vertrekpunt, maar de uiteindelijke prioriteit hangt ook af van uw specifieke context en bedrijfsrisico.

Zie ook: Risicoclassificatie, CVE

CWE

Proces & rapportOok: Common Weakness Enumeration

Een catalogus van soorten fouten in software: een CVE is één specifiek lek, een CWE het type fout.

De Common Weakness Enumeration is een door MITRE beheerde lijst van soorten zwakheden in software en hardware, elk met een eigen nummer. CWE-89 staat bijvoorbeeld voor SQL-injectie en CWE-639 voor het type autorisatiefout achter IDOR. In een pentestrapport helpt een CWE-verwijzing ontwikkelaars de onderliggende fout te herkennen en elders in de code te voorkomen. Het verschil met een CVE is dat een CVE één bekend lek in een specifiek product is en een CWE de categorie fout.

Zie ook: CVE, CVSS

Cyber Resilience Act

Wet- en regelgevingOok: CRA · verordening cyberweerbaarheid

Europese wet met beveiligingseisen voor software en apparaten die in de EU worden verkocht.

De Cyber Resilience Act geldt voor fabrikanten van producten met digitale elementen, van slimme apparaten tot software die op de markt wordt gebracht. Zij moeten beveiliging meenemen in het ontwerp, kwetsbaarheden gedurende de ondersteuningsperiode verhelpen en actief misbruikte kwetsbaarheden melden. De meldplicht geldt sinds 11 september 2026, de overige verplichtingen vanaf 11 december 2027. Pure SaaS-diensten vallen er grotendeels buiten; daarvoor is vooral NIS2 relevant.

Zie ook: SBOM, Security by design, NIS2

Cyberverzekering

Organisatie & risicoOok: cyber insurance · cyberpolis

Een verzekering tegen de financiële gevolgen van cyberincidenten; verzekeraars stellen steeds vaker beveiligingseisen.

Een cyberverzekering dekt kosten na een incident, zoals herstel, onderzoek, bedrijfsschade en soms aansprakelijkheid. Verzekeraars vragen bij het afsluiten of verlengen steeds vaker naar concrete maatregelen, zoals meervoudige verificatie, back-ups, een patchbeleid en periodiek beveiligingsonderzoek. Een recent pentestrapport helpt om die vragen onderbouwd te beantwoorden. Een verzekering vergoedt schade, maar voorkomt geen incident.

Zie ook: MFA, Patchmanagement, Incidentrespons

D

Datalek

Wet- en regelgevingOok: data breach

Persoonsgegevens die verloren gaan of bij de verkeerde terechtkomen; vaak binnen 72 uur meldplichtig.

Een datalek is een inbreuk op de beveiliging waarbij persoonsgegevens verloren gaan of in verkeerde handen komen, bijvoorbeeld na een hack, een verkeerd verstuurde e-mail of een gestolen laptop. Onder de AVG moet u een datalek met risico voor betrokkenen binnen 72 uur melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens, en soms ook bij de betrokkenen zelf. Veel datalekken beginnen bij een kwetsbaarheid die met tijdig testen te vinden was geweest.

Zie ook: Meldplicht, AVG, Incidentrespons

DDoS

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: denial of service · DoS · overbelastingsaanval

Een aanval die een website of dienst onbereikbaar maakt door die te overspoelen met verkeer.

Bij een DDoS-aanval sturen grote aantallen systemen tegelijk verkeer naar een doelwit, totdat dat onder de belasting bezwijkt. Het doel is onbereikbaarheid, soms als afleiding of om af te persen. Een pentest test in de regel geen DDoS-bestendigheid, omdat dat de productie verstoort; daarvoor is een aparte, zorgvuldig geplande belastingstest met de hostingpartij nodig. Bescherming zit vooral in DDoS-mitigatie bij de hostingpartij of een gespecialiseerde dienst.

Zie ook: Rules of engagement, Gelaagde beveiliging

DNS

TechniekOok: domain name system

Het adresboek van internet, dat domeinnamen koppelt aan servers.

DNS vertaalt een domeinnaam als uwbedrijf.nl naar het adres van de server waar de website of mail draait. Organisaties hebben daarnaast vaak tientallen subdomeinen, zoals mail-, test- of klantomgevingen, die in de loop der jaren zijn aangemaakt. Vergeten DNS-records kunnen leiden tot een subdomain takeover, en DNS-gegevens zijn voor aanvallers een eerste bron om uw aanvalsoppervlak in kaart te brengen. Ook maatregelen tegen e-mailvervalsing, zoals SPF, DKIM en DMARC, worden in DNS vastgelegd.

Zie ook: Subdomain takeover, SPF, DKIM en DMARC, Attack surface management

DORA

Wet- en regelgevingOok: Digital Operational Resilience Act

Europese wet voor de digitale weerbaarheid van de financiële sector, inclusief verplicht testen.

DORA geldt sinds 17 januari 2025 voor financiële instellingen in de EU, zoals banken, verzekeraars, betaalinstellingen en beleggingsondernemingen. De wet eist onder meer ICT-risicobeheer, incidentmeldingen, beheer van ICT-leveranciers en een programma voor het testen van de digitale weerbaarheid. Door de toezichthouder aangewezen instellingen moeten daarnaast minstens eens in de drie jaar een threat-led penetration test (TLPT) laten uitvoeren. Ook ICT-leveranciers van financiële instellingen merken DORA, omdat hun klanten de eisen contractueel aan hen doorgeven.

Zie ook: TIBER-NL en TLPT, Toeleveringsketen

DPIA

Wet- en regelgevingOok: data protection impact assessment · gegevensbeschermingseffectbeoordeling

Een verplichte risicoanalyse onder de AVG voor verwerkingen met een hoog privacyrisico.

Een DPIA brengt vooraf de privacyrisico's van een verwerking in kaart, bijvoorbeeld bij grootschalige verwerking van gezondheidsgegevens of bij cameratoezicht. De AVG verplicht een DPIA wanneer een verwerking waarschijnlijk een hoog risico oplevert voor betrokkenen. De beveiligingsmaatregelen zijn een vast onderdeel van die beoordeling. Een pentest kan aantonen dat de maatregelen die in de DPIA staan beschreven ook in de praktijk werken.

Zie ook: AVG, Risicoanalyse

E

EDR

TechniekOok: endpoint detection and response · XDR

Beveiligingssoftware op laptops en servers die verdacht gedrag detecteert en blokkeert: de opvolger van antivirus.

Klassieke antivirus herkent bekende kwaadaardige bestanden. EDR gaat verder: het volgt het gedrag op een laptop of server en grijpt in bij verdachte activiteiten, zoals een programma dat massaal bestanden versleutelt of wachtwoorden probeert uit te lezen. XDR breidt dat uit met gegevens uit mail, cloud en netwerk. EDR maakt het aanvallers flink moeilijker, maar wordt soms omzeild en vervangt dus geen goede basisbeveiliging en detectieprocessen.

Zie ook: SOC, Ransomware

ENSIA

Normen & certificeringOok: Eenduidige Normatiek Single Information Audit

De jaarlijkse verantwoording waarmee gemeenten hun informatiebeveiliging aantonen.

ENSIA staat voor Eenduidige Normatiek Single Information Audit en is de jaarlijkse verantwoordingssystematiek waarmee gemeenten hun informatiebeveiliging aantonen. Het bundelt meerdere verantwoordingen, waaronder die over de basisregistraties, in één cyclus. De planning kent een vaste ritmiek, waardoor gemeenten hun pentests doorgaans in het eerste halfjaar inplannen.

Zie ook: BIO, Pentest voor gemeenten

Essentiële en belangrijke entiteit

Wet- en regelgevingOok: essentiële entiteit · belangrijke entiteit · NIS2-entiteit

De twee categorieën organisaties onder de Cyberbeveiligingswet, met verschillend toezicht en verschillende boetes.

De Cyberbeveiligingswet deelt organisaties in als essentiële of belangrijke entiteit, op basis van sector en omvang. Grofweg vallen middelgrote en grote organisaties in de aangewezen sectoren eronder, plus een aantal organisaties ongeacht hun omvang, waaronder overheidsorganisaties. Beide categorieën hebben dezelfde zorgplicht en meldplicht en moeten zich registreren; het verschil zit in het toezicht en de hoogte van de boetes. Essentiële entiteiten worden actief gecontroleerd en riskeren boetes tot 10 miljoen euro of 2 procent van de wereldwijde jaaromzet, belangrijke entiteiten tot 7 miljoen euro of 1,4 procent.

Zie ook: NIS2, Zorgplicht, Bestuurdersaansprakelijkheid

eWPTX

Normen & certificeringOok: eWPTxv2 · Web application Penetration Tester eXtreme

Een gevorderde praktijkcertificering voor het pentesten van webapplicaties.

De eWPTX van INE Security, voorheen eLearnSecurity, is een gevorderde certificering gericht op webapplicaties. Het examen is een praktijkopdracht waarin de kandidaat een complexe webomgeving moet aanvallen en daarover rapporteren, inclusief het omzeilen van filters en beveiligingsmaatregelen. Waar de OSCP breed is, gaat de eWPTX diep in op webapplicaties. De tester van Resync heeft de eWPTxv2-certificering.

Zie ook: OSCP, Pentestcertificering, eWPTxv2 van Resync verifiëren

Exploit

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: exploiteren · uitbuiten

De techniek of code waarmee een kwetsbaarheid wordt misbruikt.

Een exploit is een stuk code, een reeks handelingen of een techniek waarmee een kwetsbaarheid wordt misbruikt. Het verschil tussen een kwetsbaarheid en een exploit is het verschil tussen een openstaand raam en iemand die er ook doorheen klimt. Tijdens een penetratietest wordt een kwetsbaarheid waar dat verantwoord kan ook uitgebuit, om de werkelijke impact aan te tonen in plaats van die te veronderstellen.

Zie ook: Kwetsbaarheid, Proof of concept

Externe en interne pentest

Testsoorten & dienstenOok: external pentest · internal pentest · assumed breach

Extern test vanaf internet, intern vanuit uw eigen netwerk, alsof een aanvaller al binnen is.

Een externe pentest bekijkt wat iedereen op internet kan bereiken, zoals websites, VPN-portalen en mailservers. Een interne pentest gaat uit van een aanvaller die al binnen is, bijvoorbeeld via een gephishte medewerker of een besmette laptop, en onderzoekt hoe ver die vervolgens komt. Die tweede aanpak heet ook wel assumed breach. Extern testen laat zien hoe moeilijk binnenkomen is, intern testen hoe groot de schade wordt als dat toch lukt.

Zie ook: Infrastructuurpentest, Laterale beweging

F

Frontend en backend

TechniekOok: front-end · back-end · client-side · server-side

De frontend is wat de gebruiker ziet in browser of app, de backend de server die het eigenlijke werk doet.

De frontend is het deel van een applicatie dat op het apparaat van de gebruiker draait, zoals de webpagina of de app. De backend draait op de server en regelt de gegevens, de rekenregels en de rechten. Een belangrijk beveiligingsprincipe is dat alle controles in de backend moeten plaatsvinden: alles wat in de frontend gebeurt, kan een gebruiker zelf aanpassen. Een knop die voor gewone gebruikers verborgen is, beschermt dus niets als de backend het achterliggende verzoek alsnog uitvoert.

Zie ook: API, Autorisatie

Functionaris gegevensbescherming

Wet- en regelgevingOok: FG · DPO · data protection officer

De interne toezichthouder op privacy, verplicht voor onder meer overheidsorganisaties.

De functionaris gegevensbescherming houdt binnen een organisatie toezicht op de naleving van de AVG en is aanspreekpunt voor de Autoriteit Persoonsgegevens. Overheidsorganisaties, en organisaties die op grote schaal gevoelige gegevens verwerken of mensen stelselmatig volgen, zijn verplicht een FG aan te stellen. De FG is geen beveiligingsspecialist en is vaak betrokken bij beslissingen over het testen van systemen met persoonsgegevens. Bij de voorbereiding van zo'n pentest is de FG daarom regelmatig een van de belanghebbenden.

Zie ook: AVG, CISO

G

Geauthenticeerd testen

Testsoorten & dienstenOok: authenticated testing · ingelogd testen

Testen met een of meer inlogaccounts, zodat ook alles achter de inlogpagina wordt onderzocht.

Bij geauthenticeerd testen krijgt de tester inloggegevens, meestal voor meerdere rollen, zoals een gewone gebruiker, een beheerder en een gebruiker van een andere klant. Zonder accounts blijft een test steken bij de inlogpagina, terwijl de meeste gevoelige gegevens en functies juist daarachter zitten. Met accounts van verschillende rollen en organisaties kan de tester controleren of gebruikers echt alleen bij hun eigen gegevens kunnen. Daarom vraagt een goede pentest bijna altijd om testaccounts.

Zie ook: Greybox-test, Autorisatie, Multi-tenant

Gedeelde verantwoordelijkheid

TechniekOok: shared responsibility model

De cloudleverancier beveiligt het platform; u blijft verantwoordelijk voor wat u erop bouwt en hoe u het inricht.

Cloudleveranciers als AWS, Microsoft en Google werken met een model van gedeelde verantwoordelijkheid. Zij zorgen voor de fysieke beveiliging, de hardware en het onderliggende platform; de klant blijft verantwoordelijk voor de eigen applicatie, gegevens, gebruikers en configuratie. Een veelgehoord misverstand is dat een applicatie veilig is omdat die in de cloud draait. Een groot deel van de cloudincidenten ontstaat juist door fouten aan de kant van de klant, zoals te ruime rechten of publiek toegankelijke opslag.

Zie ook: Cloud-pentest, SaaS

Gelaagde beveiliging

Organisatie & risicoOok: defense in depth · verdediging in de diepte

Meerdere onafhankelijke beveiligingslagen, zodat één fout niet direct tot een incident leidt.

Bij gelaagde beveiliging combineert een organisatie meerdere maatregelen, zoals een firewall, meervoudige verificatie, veilige code, minimale rechten, monitoring en back-ups. Faalt één laag, dan houdt een volgende de aanvaller tegen, of zorgt die er in elk geval voor dat de aanval wordt opgemerkt. Een pentest laat zien welke lagen het houden en waar een aanvaller door meerdere lagen tegelijk heen komt. Het principe geldt voor techniek, maar ook voor processen en mensen.

Zie ook: Zero trust, Least privilege

Gelekte secrets

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: secrets · hardcoded credentials

Wachtwoorden, API-sleutels of tokens die op een plek staan waar anderen ze kunnen vinden.

Applicaties gebruiken geheimen om met andere systemen te praten, zoals API-sleutels voor betaal- of maildiensten en wachtwoorden voor databases. Als die in de broncode, in de code die naar de browser gaat of in een openbare repository terechtkomen, kan iedereen ze gebruiken. Het komt opvallend vaak voor in apps die snel of met AI-hulp zijn gebouwd. Een gelekte sleutel moet altijd worden ingetrokken en vervangen; alleen verwijderen uit de code is niet genoeg.

Zie ook: Vibe coding, Code review, CI/CD

Greybox-test

Testsoorten & dienstenOok: grey box · gray box

Testen met beperkte voorkennis, zoals een gewoon gebruikersaccount; de meest gekozen vorm.

Een greybox-test is de veelgebruikte tussenvorm tussen blackbox en whitebox. De tester krijgt beperkte voorkennis, bijvoorbeeld een gewoon gebruikersaccount en globale documentatie, en werkt van daaruit verder alsof hij een aanvaller met een voet tussen de deur is. Voor de meeste opdrachten geeft dit de beste verhouding tussen diepgang en tijd, met genoeg context om snel door te stoten zonder alles vooraf weg te geven.

Zie ook: Blackbox-test, Whitebox-test, Geauthenticeerd testen

H

Hardening

TechniekOok: systeemhardening

Systemen veiliger maken door onnodige functies uit te zetten en veilige instellingen te kiezen.

Standaardinstellingen van software geven voorrang aan gebruiksgemak boven veiligheid. Hardening betekent dat onnodige diensten, accounts en functies worden uitgeschakeld en dat veilige instellingen worden gekozen, bijvoorbeeld voor wachtwoorden, logging en versleuteling. Veel organisaties gebruiken daarvoor vaste baselines, zoals de CIS Benchmarks. Een goed gehard systeem biedt een aanvaller minder aanknopingspunten en voorkomt veel van de misconfiguraties die een pentest anders aan het licht brengt.

Zie ook: Security misconfiguration, Aanvalsoppervlak

Hertest

Proces & rapportOok: retest · hertestverklaring

Een controle na het herstel of de gevonden problemen echt zijn opgelost; bij Resync inbegrepen.

Een hertest is een gerichte controle nadat uw team de gevonden kwetsbaarheden heeft opgelost. Niet de hele applicatie wordt opnieuw onderzocht, alleen de eerdere bevindingen. De hertest legt per bevinding vast of die is opgelost, gemitigeerd of nog open staat. De hertest wordt als aparte verklaring aan het rapport toegevoegd en is bruikbaar als bewijs richting klanten, auditors of toezichthouders. Bij Resync is de hertest bij de vaste prijs inbegrepen.

Zie ook: Remediatie, Pentestverklaring, Voorbeeldrapport

I

IAM

Identiteit & toegangOok: identity and access management · identiteits- en toegangsbeheer

Het beheer van wie toegang heeft tot welke systemen, van indiensttreding tot vertrek.

Identity and access management omvat alles rond digitale identiteiten: accounts aanmaken, rechten toekennen, MFA en SSO inrichten en toegang intrekken bij vertrek. In de cloud verwijst IAM ook naar het rechtensysteem van platforms als AWS en Azure, waarin fijnmazig wordt bepaald wat elke gebruiker en dienst mag. Fouten in IAM, zoals vergeten accounts van oud-medewerkers of te ruime cloudrechten, zijn een veelvoorkomende oorzaak van incidenten. Een cloud-pentest besteedt er daarom veel aandacht aan.

Zie ook: Least privilege, SSO, Cloud-pentest

IDOR

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: Insecure Direct Object Reference · BOLA

Gegevens van een ander opvragen door alleen een nummer in de link of het verzoek aan te passen.

Insecure Direct Object Reference is een kwetsbaarheid waarbij een gebruiker toegang krijgt tot gegevens van iemand anders door simpelweg een verwijzing aan te passen, bijvoorbeeld een klantnummer of document-ID in de URL. De applicatie controleert wel of iemand is ingelogd, maar niet of die persoon recht heeft op juist die gegevens. IDOR komt veel voor en kan leiden tot grootschalige datalekken.

Zie ook: Autorisatie, OWASP API Security Top 10, Multi-tenant

Incidentrespons

Organisatie & risicoOok: incident response · IR

De aanpak om een beveiligingsincident snel in te dammen, op te lossen en ervan te leren.

Incidentrespons omvat alles wat een organisatie doet als het misgaat: het incident herkennen, de schade beperken, de aanvaller verwijderen, systemen herstellen en het incident evalueren. Een vooraf opgesteld draaiboek met rollen, contactgegevens en beslisbevoegdheden bespaart in de eerste uren kostbare tijd. Dat is extra belangrijk nu de Cyberbeveiligingswet een eerste melding binnen 24 uur vraagt. Een pentest is preventief; incidentrespons is wat u nodig heeft als preventie niet genoeg was.

Zie ook: Meldplicht, CSIRT, Logging en monitoring

Infrastructuurpentest

Testsoorten & dienstenOok: netwerkpentest · network pentest · infra-pentest

Een pentest van servers, netwerkapparatuur en de diensten die daarop draaien.

Een infrastructuurpentest richt zich op de systemen onder de applicaties: servers, firewalls, VPN-toegang, mailservers, wifi en de diensten die op het netwerk openstaan. De tester zoekt naar verouderde software, zwakke configuraties, onnodig openstaande poorten en manieren om van het ene systeem naar het andere te komen. Zo'n test kan van buitenaf of van binnenuit worden uitgevoerd. Het is een andere discipline dan een webapplicatie-pentest, dus het loont om in een offerte te controleren welke van de twee wordt aangeboden.

Zie ook: Externe en interne pentest, Active Directory en Entra ID, Netwerksegmentatie

Intake

Proces & rapportOok: intakegesprek · scopinggesprek

Het eerste gesprek waarin doel, scope en planning van de test worden besproken; bij Resync gratis.

In de intake bespreken opdrachtgever en tester waarom de test nodig is, welke systemen erin vallen, welke omgeving wordt getest en wanneer het rapport klaar moet zijn. Ook praktische zaken komen aan bod, zoals testaccounts, contactpersonen en eventuele eisen van een auditor of klant. Op basis van de intake volgt een offerte met een vaste prijs. Bij Resync is de intake gratis en vrijblijvend, en duurt die ongeveer 30 minuten.

Zie ook: Scope, Intake aanvragen

ISAE 3402 en ISAE 3000

Normen & certificeringOok: ISAE · assurancerapport

Assurancerapporten waarin een auditor de beheersmaatregelen van een dienstverlener toetst; in Nederland veelgevraagd.

ISAE 3402 is een internationale standaard voor assurancerapporten over de beheersmaatregelen van een dienstverlener die relevant zijn voor de financiële verslaglegging van klanten. ISAE 3000 wordt gebruikt voor andere onderwerpen, zoals informatiebeveiliging en privacy. Net als bij SOC 2 bestaan er Type I- en Type II-rapporten, voor de opzet respectievelijk de werking. In Nederland vragen vooral grotere klanten en financiële instellingen hun IT-leveranciers om zo'n rapport; een pentest levert daarvoor technisch bewijs.

Zie ook: SOC 2, Audit

ISMS

Normen & certificeringOok: informatiebeveiligingsmanagementsysteem · information security management system

Het geheel van beleid, processen en maatregelen waarmee een organisatie informatiebeveiliging structureel beheert.

Een ISMS is geen software, maar een managementsysteem: de manier waarop een organisatie risico's vaststelt, maatregelen kiest, controleert of die werken en bijstuurt. ISO 27001 beschrijft de eisen aan een ISMS en werkt met een cyclus van plannen, uitvoeren, controleren en verbeteren. Een pentest past in de controlefase: die toetst of de gekozen technische maatregelen in de praktijk standhouden. De resultaten voeden vervolgens de risicoanalyse en het verbeterplan.

Zie ook: ISO 27001, Risicoanalyse

ISO 27001

Normen & certificeringOok: ISO/IEC 27001

De internationale, certificeerbare norm voor een managementsysteem voor informatiebeveiliging.

ISO 27001 is de internationale norm voor een managementsysteem voor informatiebeveiliging. De norm richt zich op een aantoonbaar proces waarmee een organisatie risico's beheerst, meer dan op losse technische maatregelen. Periodiek technisch testen, zoals een penetratietest, is een gangbare invulling van de eis om beveiligingsmaatregelen te evalueren. Een pentestrapport is bruikbaar bewijs tijdens een certificeringsaudit.

Zie ook: ISO 27002 en Annex A, ISMS, ISO 27001-pentest

ISO 27002 en Annex A

Normen & certificeringOok: ISO/IEC 27002 · Annex A · bijlage A

De lijst met beveiligingsmaatregelen bij ISO 27001; maatregelen 8.8 en 8.29 gaan over kwetsbaarheden en testen.

ISO 27001 bevat in bijlage A, de Annex A, een lijst van 93 beheersmaatregelen; ISO 27002 geeft per maatregel uitleg en invulling. Een organisatie legt in haar Verklaring van Toepasselijkheid vast welke maatregelen van toepassing zijn. Voor pentesten zijn vooral maatregel 8.8, het beheer van technische kwetsbaarheden, en 8.29, beveiligingstesten tijdens ontwikkeling en acceptatie, relevant. Een pentestrapport dat bevindingen aan die maatregelen koppelt, is direct bruikbaar als auditbewijs.

Zie ook: ISO 27001, Verklaring van Toepasselijkheid, ISO 27001-pentest

K

Kroonjuwelen

Organisatie & risicoOok: crown jewels

De gegevens en systemen die voor uw organisatie het meest waardevol of kritiek zijn.

Kroonjuwelen zijn de systemen en gegevens waarvan verlies, lekken of uitval de organisatie het hardst raakt, zoals de klantdatabase, het betaalsysteem of intellectueel eigendom. Een organisatie die haar kroonjuwelen kent, kan beveiliging en budget gericht inzetten in plaats van overal een beetje. Bij het bepalen van de scope van een pentest is de vraag waar de kroonjuwelen zitten een van de eerste. Ook voor aanvallers zijn dit de doelwitten.

Zie ook: Scope, BIV-classificatie, Risicoanalyse

Kwetsbaarheid

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: vulnerability

Een zwakke plek in software, configuratie of proces die een aanvaller kan misbruiken.

Een kwetsbaarheid is een zwakke plek in software, configuratie of proces die een aanvaller kan misbruiken. Dat kan een programmeerfout zijn, een verkeerde instelling of verouderde software met bekende gebreken. Een kwetsbaarheid is niet hetzelfde als een incident, het is de mogelijkheid tot misbruik en niet het misbruik zelf. Een penetratietest brengt kwetsbaarheden in kaart voordat een aanvaller dat doet.

Zie ook: Exploit, Bevinding, CVE

L

Laterale beweging

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: lateral movement · pivoting

Na de eerste binnenkomst doorschuiven van het ene systeem naar het andere binnen het netwerk.

Laterale beweging is wat een aanvaller doet na de eerste stap naar binnen: van een overgenomen werkplek of server doorstoten naar andere systemen, op zoek naar waardevolle gegevens of beheerrechten. Aanvallers gebruiken daarvoor vaak gestolen inloggegevens en legitieme beheertools, waardoor het verkeer moeilijk van normaal gebruik te onderscheiden is. Netwerksegmentatie, minimale rechten en goede detectie maken laterale beweging lastiger. Een interne pentest laat zien hoe ver een aanvaller in uw netwerk komt.

Zie ook: Externe en interne pentest, Netwerksegmentatie, Least privilege

Least privilege

Identiteit & toegangOok: minimale rechten · principle of least privilege · need-to-know

Iedereen en alles krijgt alleen de rechten die nodig zijn.

Het principe van least privilege houdt in dat gebruikers, beheerders, applicaties en koppelingen alleen de rechten krijgen die ze voor hun taak nodig hebben. Als een account dan toch wordt overgenomen, blijft de schade beperkt. In de praktijk groeien rechten in de loop der jaren: medewerkers wisselen van functie en houden hun oude rechten, en serviceaccounts krijgen voor het gemak beheerrechten. Pentests laten regelmatig zien hoe een kleine kwetsbaarheid door te ruime rechten uitgroeit tot een groot incident.

Zie ook: Autorisatie, Privilege escalation, Zero trust

Logging en monitoring

TechniekOok: monitoring · detectie

Vastleggen en in de gaten houden wat er op systemen gebeurt, zodat aanvallen worden opgemerkt.

Logging betekent dat systemen vastleggen wie wat wanneer heeft gedaan, zoals inlogpogingen, wijzigingen in rechten en toegang tot gevoelige gegevens. Monitoring is het actief bekijken en beoordelen van die gegevens, vaak geautomatiseerd. Zonder goede logging blijft een aanval soms maanden onopgemerkt en is achteraf niet te reconstrueren wat er is gebeurd of welke gegevens zijn gelekt. Een pentest is een goed moment om te controleren of het testverkeer is opgemerkt.

Zie ook: SIEM, SOC, Incidentrespons

Logische fout

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: business logic flaw · logische kwetsbaarheid

Een fout in hoe een proces is ontworpen, bijvoorbeeld een kortingscode die onbeperkt werkt.

Een logische fout zit niet in een technische programmeerfout, maar in de manier waarop een proces is ontworpen. Denk aan een bestelproces waarin de prijs nog na de betaling kan worden aangepast, een stap in een goedkeuringsflow die kan worden overgeslagen, of een kortingscode die onbeperkt werkt. Scanners vinden dit soort fouten vrijwel nooit, omdat ze niet weten hoe de applicatie hoort te werken. Het opsporen ervan is een van de belangrijkste redenen voor handmatig testen.

Zie ook: Vals-negatief, Vulnerability scan, Aanvalsketen

M

Man-in-the-middle

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: MitM · adversary-in-the-middle · AitM

Een aanvaller nestelt zich tussen twee partijen en kan hun verkeer meelezen of aanpassen.

Bij een man-in-the-middle-aanval onderschept een aanvaller de communicatie tussen bijvoorbeeld een gebruiker en een website, zonder dat beide partijen het merken. Dat kan op een onbetrouwbaar wifi-netwerk, of via een nagemaakte inlogpagina die het verkeer doorstuurt naar de echte. Die laatste variant kan zelfs de sessie onderscheppen nadat de gebruiker met meervoudige verificatie heeft ingelogd. Versleutelde verbindingen via TLS, correct gecontroleerde certificaten en phishingbestendige inlogmethoden zijn de belangrijkste bescherming.

Zie ook: TLS en HTTPS, MFA

Managementsamenvatting

Proces & rapportOok: executive summary · managementrapportage

Het deel van het rapport voor bestuur en management: wat is er gevonden en wat betekent het, zonder jargon.

De managementsamenvatting staat vooraan in het pentestrapport en is geschreven voor lezers zonder technische achtergrond. Ze beschrijft in gewone taal wat er is getest, wat de belangrijkste risico's zijn en wat de organisatie moet doen. Vaak is dit het enige deel dat een klant, auditor of investeerder echt leest. Een goede samenvatting maakt de vertaalslag van technische bevindingen naar bedrijfsrisico.

Zie ook: Bevinding, Voorbeeldrapport

Meldplicht

Wet- en regelgevingOok: meldplicht datalekken · incidentmelding

De plicht om datalekken en significante incidenten snel te melden, onder de AVG en de Cyberbeveiligingswet.

De meldplicht verplicht organisaties om bepaalde incidenten binnen een korte termijn te melden. Onder de AVG geldt een meldplicht voor datalekken met risico voor betrokkenen bij de Autoriteit Persoonsgegevens, binnen 72 uur. Onder de Cyberbeveiligingswet (NIS2) komt daar een meldplicht bij voor significante incidenten, richting de toezichthouder en het CSIRT: een eerste waarschuwing binnen 24 uur, een incidentmelding binnen 72 uur en een eindrapport binnen een maand. De termijnen zijn kort, dus een geoefend meldproces is belangrijk.

Zie ook: NIS2, CSIRT, Incidentrespons

MFA

Identiteit & toegangOok: 2FA · tweestapsverificatie · tweefactorauthenticatie · multi-factor authentication

Inloggen met meer dan alleen een wachtwoord, bijvoorbeeld met een code op de telefoon.

Bij meervoudige verificatie moet een gebruiker naast het wachtwoord nog iets aantonen, zoals een code uit een authenticator-app, een bevestiging op de telefoon of een fysieke beveiligingssleutel. Een gestolen wachtwoord is dan alleen niet genoeg om in te loggen. MFA is een van de meest effectieve maatregelen tegen accountovername en wordt door verzekeraars en normen steeds vaker geëist. Niet elke vorm is even sterk: sms-codes en pushmeldingen zijn te onderscheppen of te misbruiken, phishingbestendige methoden zoals passkeys en beveiligingssleutels niet.

Zie ook: Authenticatie, Brute force en credential stuffing, Account takeover

MITRE ATT&CK

Normen & certificeringOok: ATT&CK

Een openbare kennisbank van de technieken die echte aanvallers gebruiken.

MITRE ATT&CK beschrijft, op basis van waargenomen aanvallen, welke tactieken en technieken aanvallers inzetten, van binnenkomen en zich verplaatsen tot het stelen van gegevens. Securityteams gebruiken het om te bepalen welke aanvalstechnieken ze kunnen detecteren en waar gaten zitten. Bij red teaming en bij het testen van detectie is ATT&CK de gangbare taal om scenario's en resultaten te beschrijven. Technieknummer T1566 staat bijvoorbeeld voor phishing.

Zie ook: Red teaming, SIEM

Mobiele-app-pentest

Testsoorten & dienstenOok: mobile app pentest · app-pentest

Een pentest van een iOS- of Android-app en van de server waarmee die praat.

Bij een mobiele-app-pentest wordt zowel de app zelf als de achterliggende API onderzocht. Op het toestel kijkt de tester onder meer naar gevoelige gegevens die onversleuteld worden opgeslagen, sleutels die in de app zijn ingebouwd en de manier waarop de app met certificaten en sessies omgaat. Het grootste risico zit in de praktijk vaak in de API, omdat een aanvaller het verkeer van de app kan onderscheppen en naspelen. De OWASP MASVS is de gangbare standaard voor dit type test.

Zie ook: API-pentest, Gelekte secrets

Multi-tenant

TechniekOok: multitenancy · tenant isolation · tenantscheiding

Eén applicatie die door meerdere klanten tegelijk wordt gebruikt; hun gegevens moeten strikt gescheiden blijven.

De meeste SaaS-applicaties zijn multi-tenant: alle klanten, of tenants, gebruiken dezelfde applicatie en vaak dezelfde database, met per klant een eigen afgeschermd deel. Het grootste risico is dat die scheiding ergens lekt, waardoor klant A de gegevens van klant B kan inzien of wijzigen. Zo'n fout raakt in één keer alle klanten en is daarom vaak kritiek. Een goede pentest van een SaaS-platform test daarom altijd met accounts van minstens twee verschillende klantorganisaties.

Zie ook: IDOR, Geauthenticeerd testen, SaaS

N

NDA

Proces & rapportOok: geheimhoudingsovereenkomst · non-disclosure agreement

Een geheimhoudingsovereenkomst; bij Resync standaard bij elk project.

Een NDA, of geheimhoudingsovereenkomst, legt vast dat partijen vertrouwelijke informatie niet met anderen delen en alleen voor het afgesproken doel gebruiken. Bij een pentest is dat belangrijk, omdat de tester inzicht krijgt in kwetsbaarheden en soms in bedrijfsgevoelige gegevens. Een NDA wordt vaak al vóór de intake getekend, zodat er vrijuit over de systemen kan worden gesproken. Bij Resync is een NDA standaard.

Zie ook: Verwerkersovereenkomst, Intake

NEN 7510

Normen & certificeringOok: NEN7510

De Nederlandse norm voor informatiebeveiliging in de zorg.

NEN 7510 is de Nederlandse norm voor informatiebeveiliging in de zorg. De norm stelt eisen aan de manier waarop zorgorganisaties omgaan met patiëntgegevens en andere gevoelige informatie. Verschillende beheersmaatregelen vragen impliciet om technische toetsing, bijvoorbeeld rond toegangsbeveiliging en veilige ontwikkeling. Een penetratietest van patiëntportalen en zorgapplicaties levert het bewijs dat die maatregelen ook echt werken.

Zie ook: Pentest voor de zorg, ISO 27001

Netwerksegmentatie

TechniekOok: segmentatie · microsegmentatie

Het netwerk opdelen in afgeschermde zones, zodat een aanvaller niet overal bij kan.

Bij netwerksegmentatie wordt een netwerk opgesplitst in delen met eigen toegangsregels, bijvoorbeeld voor werkplekken, servers, gastwifi, productieomgevingen en betaalsystemen. Komt een aanvaller binnen in één zone, dan is de rest niet automatisch bereikbaar. In een plat netwerk, waarin alles met alles kan praten, kan een enkele besmette laptop leiden tot een organisatiebreed incident. Een interne pentest toetst of de segmentatie in de praktijk doet wat op papier is bedacht.

Zie ook: Laterale beweging, Zero trust, PCI DSS

NIS2 en de Cyberbeveiligingswet

Wet- en regelgevingOok: Cyberbeveiligingswet · Cbw · NIS2-richtlijn

De Europese cyberwet, in Nederland de Cyberbeveiligingswet: zorgplicht, meldplicht en registratie, van kracht sinds 15 augustus 2026.

NIS2 is de Europese richtlijn voor de digitale weerbaarheid van essentiële en belangrijke organisaties. In Nederland is deze richtlijn omgezet in de Cyberbeveiligingswet, die de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni) vervangt. De wet introduceert een zorgplicht, een meldplicht en registratie bij de overheid. Overheidsorganisaties, waaronder gemeenten, vallen er standaard onder. De Eerste Kamer nam de wet op 7 juli 2026 aan; sinds 15 augustus 2026 is die van kracht, zonder overgangsperiode.

Zie ook: Essentiële en belangrijke entiteit, Zorgplicht, Bestuurdersaansprakelijkheid, Cyberbeveiligingswet uitgelegd

NIST Cybersecurity Framework

Normen & certificeringOok: NIST CSF · CSF 2.0

Een Amerikaans raamwerk om cyberbeveiliging in te richten rond zes kernfuncties.

Het NIST Cybersecurity Framework helpt organisaties hun beveiliging te ordenen rond zes kernfuncties: besturen, identificeren, beschermen, detecteren, reageren en herstellen. Het is geen certificeerbare norm zoals ISO 27001, maar een gemeenschappelijke taal en volwassenheidsmodel. Vooral internationale en Amerikaanse klanten verwijzen ernaar. Een pentest toetst de beschermende maatregelen en levert input voor het identificeren van risico's.

Zie ook: ISO 27001, ISMS

O

OAuth en OpenID Connect

Identiteit & toegangOok: OAuth 2.0 · OIDC

Standaarden waarmee applicaties veilig toegang en inloggegevens uitwisselen, zoals bij Inloggen met Google of Microsoft.

OAuth 2.0 regelt hoe een applicatie namens een gebruiker toegang krijgt tot een andere dienst, zonder dat het wachtwoord hoeft te worden gedeeld. OpenID Connect bouwt daarop voort en regelt het inloggen zelf, zoals bij de knop Inloggen met Google of Microsoft. De standaarden zijn veilig, maar de implementatie luistert nauw: een slecht gecontroleerde terugverwijzing of token kan een aanvaller toegang geven tot de accounts van anderen. Bij een pentest van een applicatie met zo'n koppeling is dit een vast aandachtspunt.

Zie ook: SSO, Authenticatie

OSCP

Normen & certificeringOok: Offensive Security Certified Professional · OSCP+

Een bekende praktijkcertificering voor pentesters, behaald door in het examen echt systemen binnen te dringen.

De OSCP van OffSec is een van de bekendste certificeringen voor pentesters. Het examen is geheel praktisch: de kandidaat moet binnen ongeveer 24 uur meerdere systemen binnendringen en daarna een professioneel rapport opleveren. Daardoor zegt de OSCP meer over praktische vaardigheid dan certificeringen op basis van meerkeuzevragen. De pentests van Resync worden uitgevoerd door een OSCP-gecertificeerde tester.

Zie ook: Pentestcertificering, eWPTX, OSCP van Resync verifiëren

OTAP

TechniekOok: DTAP · acceptatieomgeving · productieomgeving · staging

De vier omgevingen Ontwikkeling, Test, Acceptatie en Productie; een pentest vindt meestal plaats op acceptatie.

OTAP staat voor Ontwikkeling, Test, Acceptatie en Productie: de stappen die software doorloopt voordat die live gaat. Een pentest vindt bij voorkeur plaats op de acceptatieomgeving, die zo veel mogelijk gelijk is aan productie, maar zonder echte klantgegevens en zonder risico voor het lopende bedrijf. Testen op productie kan ook en geeft het meest realistische beeld, maar vraagt om extra voorzichtigheid en afspraken. Belangrijk is dat de geteste omgeving qua versie en instellingen werkelijk overeenkomt met wat live staat.

Zie ook: Rules of engagement, Pentest voorbereiden

OWASP API Security Top 10

Normen & certificeringOok: API Top 10

De OWASP-lijst van de tien grootste beveiligingsrisico's specifiek voor API's.

Omdat API's andere zwakke plekken hebben dan klassieke webpagina's, publiceert OWASP een aparte Top 10 voor API's. Bovenaan staat Broken Object Level Authorization, in feite IDOR in een API: een aanroep die gegevens van een ander object teruggeeft zonder te controleren of de gebruiker daar recht op heeft. Andere categorieën zijn onder meer zwakke authenticatie, onbeperkt gebruik van resources en een onvolledig overzicht van welke API's en versies er draaien. De lijst is een goed uitgangspunt voor de scope van een API-pentest.

Zie ook: API-pentest, IDOR, Rate limiting

OWASP ASVS

Normen & certificeringOok: Application Security Verification Standard

Een gedetailleerde OWASP-standaard met toetsbare beveiligingseisen voor applicaties, in drie niveaus.

Waar de OWASP Top 10 de grootste risico's benoemt, is de Application Security Verification Standard een gedetailleerde lijst van concrete, toetsbare beveiligingseisen. De ASVS kent drie niveaus: niveau 1 als basis, niveau 2 voor de meeste applicaties met gevoelige gegevens en niveau 3 voor de meest kritieke systemen. Organisaties gebruiken de ASVS als eisenpakket voor ontwikkelaars, en klanten nemen het steeds vaker op in contracten. Een pentest kan worden opgezet om een applicatie tegen een bepaald ASVS-niveau te toetsen.

Zie ook: OWASP Top 10, Pentestmethodologie, Security by design

OWASP Top 10

Normen & certificeringOok: OWASP

De bekendste lijst van de tien grootste beveiligingsrisico's voor webapplicaties.

De OWASP Top 10 is een breed gedragen lijst van de tien meest kritieke risico's voor webapplicaties, samengesteld door de non-profit OWASP. Categorieën als Broken Access Control en Injection komen er telkens in terug. De lijst is een goed vertrekpunt en geen volledige checklist. Een handmatige penetratietest gaat verder dan de Top 10 en zoekt ook naar logische fouten die geen enkele lijst dekt.

Zie ook: OWASP ASVS, OWASP API Security Top 10, Pentestmethodologie

P

Patchmanagement

TechniekOok: patchen · beveiligingsupdates

Het tijdig installeren van beveiligingsupdates; verouderde software is een van de grootste risico's.

Patchmanagement is het proces waarmee een organisatie beveiligingsupdates voor besturingssystemen, applicaties en apparatuur bijhoudt, test en installeert. Zodra een kwetsbaarheid publiek wordt, gaan aanvallers vaak binnen enkele dagen massaal op zoek naar systemen die nog niet zijn bijgewerkt. Extra risico lopen systemen die end-of-life zijn: de leverancier brengt daarvoor helemaal geen updates meer uit. Een pentest brengt verouderde software in kaart, maar alleen een sluitend patchproces voorkomt dat het probleem terugkomt.

Zie ook: CVE, Kwetsbaarheid, Zero-day

Path traversal

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: directory traversal · Zip Slip

Via gemanipuleerde bestandspaden bestanden lezen of schrijven buiten de bedoelde map.

Bij path traversal misbruikt een aanvaller een functie die met bestandsnamen werkt, bijvoorbeeld een download- of uploadfunctie, door tekens als ../ toe te voegen. Zo komt de aanvaller buiten de bedoelde map en kan die gevoelige bestanden lezen, zoals configuratiebestanden met wachtwoorden. Een variant is Zip Slip, waarbij een kwaadaardig zip-bestand bij het uitpakken bestanden op een willekeurige plek op de server wegschrijft. In het ergste geval leidt dat tot het uitvoeren van eigen code op de server.

Zie ook: Zip Slip in xslweb, Remote code execution

PCI DSS

Normen & certificeringOok: Payment Card Industry Data Security Standard

De beveiligingsstandaard voor organisaties die betaalkaartgegevens verwerken, met verplichte pentests.

PCI DSS is de standaard van de creditcardmaatschappijen voor iedereen die kaartgegevens opslaat, verwerkt of doorgeeft. De standaard schrijft expliciet een penetratietest voor, minstens eens per twaalf maanden en na significante wijzigingen, en daarnaast een toets of de afscheiding tussen de kaartomgeving en de rest van het netwerk werkt. Webwinkels die het betalen geheel uitbesteden aan een betaalprovider hebben doorgaans een veel lichtere verplichting. De precieze eisen hangen af van het aantal transacties en de manier van betalen.

Zie ook: Significante wijziging, Netwerksegmentatie

Penetratietest

Testsoorten & dienstenOok: pentest · pen test · penetration test

Een gecontroleerde, handmatige aanval op uw systemen, met toestemming, om kwetsbaarheden te vinden voordat een echte aanvaller dat doet.

Een penetratietest, kortweg pentest, is een gecontroleerde aanval op uw systemen door een securityspecialist, met uw toestemming en binnen een afgesproken scope. Het doel is kwetsbaarheden vinden en de werkelijke impact aantonen voordat een echte aanvaller dat doet. Een goede pentest is handwerk en gaat verder dan een geautomatiseerde scan, die alleen bekende patronen herkent en de context van uw applicatie mist.

Zie ook: Wat is een penetratietest?, Vulnerability scan, Red teaming

Pentestcertificering

Normen & certificeringOok: certificering pentester

Een bewijs van vakbekwaamheid van een pentester; let erop of het om een praktijkexamen gaat.

Er bestaan veel certificeringen voor pentesters, van theoretische examens tot zware praktijkexamens. Bekende namen zijn OSCP, OSWE en OSCE3 van OffSec, eWPTX van INE, CEH van EC-Council en de certificeringen van CREST, dat ook bedrijven accrediteert. Een certificering met een praktijkexamen laat zien dat iemand ook in de praktijk kan aanvallen. Vraag bij een offerte wie de test uitvoert en welke certificeringen die persoon zelf heeft, naast die van het bedrijf.

Zie ook: OSCP, eWPTX

Pentestmethodologie

Normen & certificeringOok: methodiek · testmethode

De vaste werkwijze en standaarden waarop een pentest is gebaseerd.

Een pentestmethodologie beschrijft hoe een test systematisch wordt uitgevoerd, zodat de kwaliteit niet afhangt van toeval. Bekende standaarden zijn PTES voor het verloop van een test, de OWASP Web Security Testing Guide voor webapplicaties, OSSTMM en NIST SP 800-115. Auditors vragen regelmatig welke methodiek is gebruikt, dus die hoort in het rapport te staan. Resync werkt volgens de OWASP- en PTES-methodiek.

Zie ook: PTES, OWASP ASVS, OWASP Top 10

Pentestverklaring

Proces & rapportOok: attestation letter · letter of attestation · testverklaring

Een korte verklaring dat een pentest is uitgevoerd, om te delen met klanten of auditors zonder het hele rapport.

Klanten en auditors vragen steeds vaker om bewijs dat een applicatie is getest, terwijl het rapport zelf te gevoelig is om breed te delen. Een pentestverklaring, in het Engels attestation letter, vermeldt wat er is getest, wanneer, door wie en wat de status van de bevindingen is, zonder technische details van openstaande kwetsbaarheden. Een hertestverklaring bevestigt daarnaast welke bevindingen na herstel zijn opgelost. Een goede verklaring belooft nooit meer dan het onderliggende rapport onderbouwt.

Zie ook: Hertest, Beveiligingsvragenlijst, Klant vraagt om een pentestrapport

Phishing

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: spear phishing · smishing · vishing · quishing

Misleidende berichten die mensen verleiden om te klikken, in te loggen of iets te betalen.

Bij phishing doet een aanvaller zich voor als een betrouwbare partij, zoals een collega, leverancier of bank, om de ontvanger iets te laten doen: een link openen, inloggegevens invullen of een bijlage openen. Bij spear phishing is het bericht gericht op één persoon of organisatie, en daardoor veel overtuigender. Varianten via sms, telefoon of QR-codes heten smishing, vishing en quishing. Phishing is een van de meest voorkomende manieren waarop aanvallers binnenkomen, wat meervoudige verificatie en bewustwording zo belangrijk maakt.

Zie ook: Phishingsimulatie, MFA, Social engineering

Phishingsimulatie

Testsoorten & dienstenOok: phishingtest · phishingcampagne

Een nagebootste phishingaanval op medewerkers, om te meten hoeveel er klikken of gegevens invullen.

Bij een phishingsimulatie krijgen medewerkers, met toestemming van de organisatie, een realistische nepmail die lijkt op een echte aanval. Gemeten wordt hoeveel mensen klikken, inloggegevens invullen of de mail juist melden. Het doel is te zien waar bewustwording en technische maatregelen tekortschieten. Afspraken over privacy en communicatie, bijvoorbeeld met de ondernemingsraad, horen vooraf vast te liggen.

Zie ook: Phishing, Security awareness

Privilege escalation

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: rechtenescalatie · privilege-escalatie

Meer rechten verkrijgen dan iemand hoort te hebben, bijvoorbeeld van gewone gebruiker naar beheerder.

Privilege escalation, of rechtenescalatie, is het verkrijgen van meer rechten dan iemand hoort te hebben. Bij horizontale escalatie krijgt een gebruiker toegang tot gegevens van een gelijkwaardige gebruiker, bij verticale escalatie klimt iemand op naar bijvoorbeeld beheerdersrechten. Het is vaak de tweede stap van een aanval, eerst ergens binnenkomen en dan de verkregen positie uitbouwen tot bredere controle.

Zie ook: Autorisatie, Least privilege

Prompt injection

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: promptinjectie

Een AI-toepassing met slim geformuleerde invoer laten doen wat de bouwer niet bedoelde.

Toepassingen die een taalmodel gebruiken, zoals chatbots en AI-assistenten, krijgen hun instructies in de vorm van tekst. Bij prompt injection stopt een aanvaller eigen instructies in de invoer, of in een document of webpagina die de AI leest, waardoor het model vertrouwelijke gegevens prijsgeeft of handelingen uitvoert die niet de bedoeling zijn. Het risico groeit naarmate een AI meer rechten krijgt, bijvoorbeeld toegang tot mail, bestanden of interne systemen. Een pentest van een AI-toepassing kijkt daarom vooral naar wat het model mag en kan bereiken.

Zie ook: Vibe coding, Least privilege

Proof of concept

Proces & rapportOok: PoC

Een concreet bewijs dat een kwetsbaarheid te misbruiken is.

Een proof of concept, kortweg PoC, toont aan dat een kwetsbaarheid te misbruiken is. Dat kan een schermafbeelding zijn, een reeks stappen of een klein stukje code. In het rapport helpt de PoC ontwikkelaars het probleem na te spelen en te controleren of hun oplossing werkt. Een PoC wordt zo opgezet dat de impact aantoonbaar is zonder schade aan systemen of gegevens.

Zie ook: Exploit, Bevinding

PTES

Normen & certificeringOok: Penetration Testing Execution Standard

Een standaard die de fasen van een gedegen pentest beschrijft, van voorbereiding tot rapportage.

PTES, de Penetration Testing Execution Standard, beschrijft de fasen die een gedegen penetratietest doorloopt, van voorbereiding en verkenning tot exploitatie en rapportage. Het geeft opdrachtgever en tester een gedeeld beeld van wat een test inhoudt en voorkomt dat een test blijft steken bij oppervlakkig scannen.

Zie ook: Pentestmethodologie, OWASP Top 10

Q

Quick scan

Testsoorten & dienstenOok: quickscan

Een korte beveiligingstoets; wat erin zit verschilt sterk per aanbieder, dus vraag altijd wat er precies gebeurt.

De term quick scan wordt voor heel verschillende diensten gebruikt. Bij de ene aanbieder is het een geautomatiseerde scan van een uur, bij de andere een paar dagen handmatig werk. Vraag daarom altijd of er handmatig wordt getest, hoeveel tijd er wordt besteed en wat het rapport bevat. De kortste test bij Resync is Resync Zero, een eendaagse handmatige pentest met dezelfde aanpak als een meerdaagse test en voor een vaste prijs.

Zie ook: Resync Zero (eendaagse handmatige pentest), Vulnerability scan

R

Ransomware

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: gijzelsoftware

Kwaadaardige software die gegevens versleutelt of steelt en losgeld eist.

Bij een ransomware-aanval versleutelt een aanvaller systemen en bestanden en eist losgeld voor de sleutel. Tegenwoordig stelen aanvallers de gegevens vaak eerst, zodat ze ook kunnen dreigen met publicatie; dat heet dubbele afpersing. De binnenkomst verloopt meestal via phishing, gestolen inloggegevens of een niet-gepatchte kwetsbaarheid in een systeem aan de buitenkant. Back-ups die aanvallers niet kunnen bereiken, snel patchen en het tijdig vinden van zwakke plekken beperken de kans en de schade.

Zie ook: Phishing, Patchmanagement, Laterale beweging

Rapportverificatie

Proces & rapportOok: digitale handtekening · ondertekend rapport

Controleren of een pentestrapport echt is en sinds de oplevering niet is aangepast.

Een pentestrapport wordt vaak doorgestuurd naar klanten, auditors of investeerders, en een PDF is eenvoudig te bewerken. Met een digitale handtekening kan de ontvanger vaststellen dat het rapport afkomstig is van de tester en sindsdien niet is gewijzigd. Resync ondertekent rapporten digitaal; op de verificatiepagina controleert u een rapport in uw eigen browser, zonder het bestand te uploaden.

Zie ook: Rapport verifiëren, Pentestrapport verifiëren

Rate limiting

TechniekOok: throttling · snelheidsbeperking

Het beperken van het aantal verzoeken dat iemand in korte tijd mag doen.

Rate limiting voorkomt dat een gebruiker of script in korte tijd onbeperkt verzoeken kan versturen. Zonder die grens kan een aanvaller ongehinderd wachtwoorden proberen, massaal gegevens opvragen of dure functies, zoals sms-verificatie of AI-aanroepen, misbruiken om kosten op te drijven. Het ontbreken ervan is een veelvoorkomende bevinding, vooral bij inlog-, registratie- en wachtwoordherstelfuncties en bij API's. De oplossing ligt meestal in de applicatie of in een voorliggende dienst.

Zie ook: Brute force en credential stuffing, OWASP API Security Top 10

Red teaming

Testsoorten & dienstenOok: red team · adversary simulation

Een realistische aanvalssimulatie met een concreet doel, die ook test of uw organisatie de aanval opmerkt.

Bij red teaming probeert een team, net als een echte aanvaller, een vooraf afgesproken doel te bereiken, bijvoorbeeld toegang tot de financiële administratie. Daarbij mag elke route worden gebruikt die binnen de afspraken valt, van phishing tot fysieke toegang, en zo onopvallend mogelijk. Waar een pentest zoveel mogelijk kwetsbaarheden in een afgebakende scope zoekt, test red teaming vooral of detectie en respons werken. Het is zinvol voor organisaties die hun basisbeveiliging al op orde hebben, en het is aanzienlijk duurder en langer dan een pentest.

Zie ook: Penetratietest, TIBER-NL en TLPT, MITRE ATT&CK

Remediatie

Proces & rapportOok: herstel · remediation

Het oplossen van de oorzaak van een kwetsbaarheid; mitigatie verkleint alleen het risico.

Remediatie betekent dat de oorzaak van een kwetsbaarheid wordt weggenomen, bijvoorbeeld door de code te repareren of software bij te werken. Mitigatie verkleint het risico zonder de oorzaak op te lossen, bijvoorbeeld door een functie tijdelijk uit te zetten of een extra filter te plaatsen. Mitigatie is vaak een snelle eerste stap, remediatie de structurele oplossing. In een hertest wordt per bevinding vastgelegd of die is opgelost, gemitigeerd of nog openstaat.

Zie ook: Hertest, Restrisico

Remote code execution

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: RCE · code-uitvoering op afstand

Een aanvaller kan op afstand eigen code of commando's uitvoeren op uw server; vrijwel altijd kritiek.

Bij remote code execution kan een aanvaller via een kwetsbaarheid eigen opdrachten laten uitvoeren op een server, zonder daar fysiek of via een beheeraccount toegang toe te hebben. Daarmee ligt in de praktijk alles open wat die server kan bereiken: gegevens, wachtwoorden en andere systemen in het netwerk. Oorzaken zijn onder meer onveilige verwerking van invoer, kwetsbare uploadfuncties en verouderde software met bekende lekken. Een RCE wordt in vrijwel elk rapport als kritiek geclassificeerd.

Zie ook: Kwetsbaarheid, Risicoclassificatie

Responsible disclosure

Organisatie & risicoOok: Coordinated Vulnerability Disclosure · CVD

Een gevonden kwetsbaarheid eerst vertrouwelijk melden bij de eigenaar, zodat die kan herstellen voordat het openbaar wordt.

Responsible disclosure, tegenwoordig vaker Coordinated Vulnerability Disclosure genoemd, is de afspraak dat wie een kwetsbaarheid ontdekt deze eerst vertrouwelijk bij de eigenaar meldt, zodat die tijd krijgt om te herstellen voordat er iets openbaar wordt. Veel organisaties publiceren hiervoor een beleid en een securitycontact. Het is een teken van volwassen omgang met beveiliging, ook bij de eigen systemen.

Zie ook: Bug bounty, Computervredebreuk

Restrisico

Organisatie & risicoOok: residual risk · resterend risico

Het risico dat overblijft nadat maatregelen zijn genomen.

Geen enkele maatregel brengt een risico terug tot nul. Het restrisico is wat overblijft nadat de gekozen maatregelen zijn doorgevoerd, bijvoorbeeld wanneer een kwetsbaarheid is gemitigeerd maar de oorzaak nog niet is weggenomen. De organisatie moet bewust beslissen of dat restrisico acceptabel is. Auditors en toezichthouders willen zien dat die afweging is gemaakt en vastgelegd.

Zie ook: Risicoacceptatie, Remediatie

Risicoacceptatie

Organisatie & risicoOok: risk acceptance · risico accepteren

Een bewuste, vastgelegde beslissing om een bekend risico niet verder te verkleinen.

Soms is het oplossen van een bevinding te duur, technisch onmogelijk of niet in verhouding tot het risico. De organisatie kan dan besluiten het risico te accepteren. Dat moet een bewuste keuze zijn van iemand die daartoe bevoegd is, met een onderbouwing en bij voorkeur een datum waarop de keuze opnieuw wordt bekeken. Een geaccepteerd risico is iets anders dan een vergeten bevinding: het eerste is verdedigbaar richting een auditor, het tweede niet.

Zie ook: Restrisico, Risicoclassificatie

Risicoanalyse

Organisatie & risicoOok: risk assessment · risicobeoordeling

Bepalen welke dreigingen er zijn, hoe waarschijnlijk ze zijn en wat de gevolgen zouden zijn.

Een risicoanalyse brengt in kaart wat een organisatie te beschermen heeft, welke dreigingen daarop afkomen, hoe groot de kans is dat het misgaat en wat de impact zou zijn. Risico wordt daarbij vaak uitgedrukt als kans maal impact. Op basis daarvan kiest de organisatie maatregelen en bepaalt ze waar budget het meeste oplevert. Normen als ISO 27001 en de Cyberbeveiligingswet nemen de risicoanalyse als vertrekpunt, en de bevindingen van een pentest maken die analyse concreter.

Zie ook: Restrisico, Kroonjuwelen, BIV-classificatie

Risicoclassificatie

Proces & rapportOok: severity · ernstclassificatie

Bevindingen indelen naar ernst: kritiek, hoog, medium of laag.

Risicoclassificatie is het indelen van bevindingen naar ernst, doorgaans in kritiek, hoog, medium en laag. De indeling combineert hoe eenvoudig een kwetsbaarheid te misbruiken is met hoe groot de gevolgen zijn. Zo weet uw team welke bevindingen als eerste aandacht verdienen. De classificatie steunt vaak op CVSS, maar houdt daarnaast rekening met uw specifieke situatie en de waarde van de betrokken gegevens.

Zie ook: CVSS, Bevinding, Risicoacceptatie

Rules of engagement

Proces & rapportOok: testafspraken · spelregels · RoE

De vooraf vastgelegde spelregels van de test: wat mag, wanneer, en wie te bellen als er iets misgaat.

In de rules of engagement leggen opdrachtgever en tester vast hoe de test wordt uitgevoerd. Denk aan de testperiode en tijden, de IP-adressen waarvandaan wordt getest, welke technieken wel of niet zijn toegestaan en wie bereikbaar is bij een kritieke bevinding of een storing. Ook staat erin wat er gebeurt als de tester gevoelige gegevens tegenkomt. Heldere afspraken voorkomen verrassingen voor beheerders en leveranciers, en maken duidelijk dat het om een geautoriseerde test gaat.

Zie ook: Vrijwaringsverklaring, Testvenster, Scope

S

SaaS

TechniekOok: software as a service · cloudsoftware

Software die u via internet als dienst afneemt, in plaats van die zelf te installeren.

Bij SaaS gebruikt de klant software via de browser of een app, terwijl de leverancier de applicatie, servers en updates beheert. Voorbeelden zijn Microsoft 365, Salesforce en talloze branchespecifieke platforms. Voor SaaS-leveranciers is beveiliging een verkoopargument: zakelijke klanten vragen om bewijs, zoals een pentestrapport, ISO 27001 of SOC 2. Voor afnemers geldt dat de leverancier de applicatie beveiligt, maar dat de klant zelf verantwoordelijk blijft voor gebruikers, rechten en instellingen.

Zie ook: Multi-tenant, Gedeelde verantwoordelijkheid, Beveiligingsvragenlijst

SAST en DAST

Testsoorten & dienstenOok: static application security testing · dynamic application security testing

Geautomatiseerde tools die de code (SAST) of de draaiende applicatie (DAST) op bekende fouten scannen.

SAST-tools analyseren de broncode zonder die uit te voeren en signaleren onveilige patronen, vaak al tijdens het ontwikkelen. DAST-tools benaderen de draaiende applicatie van buitenaf en sturen automatisch aanvalspatronen naar invoervelden. Beide zijn nuttig om in een ontwikkelstraat structureel fouten af te vangen. Net als een vulnerability scan herkennen ze vooral bekende patronen en missen ze logische fouten en rechtenproblemen, die juist bij een handmatige pentest naar boven komen.

Zie ook: Vulnerability scan, CI/CD, Logische fout

SBOM

TechniekOok: software bill of materials · softwarestuklijst

Een lijst van alle componenten waaruit een stuk software bestaat, vergelijkbaar met een ingrediëntenlijst.

Een SBOM somt op welke bibliotheken, versies en andere componenten in een softwareproduct zitten. Duikt er een nieuwe kwetsbaarheid op in een veelgebruikt component, dan is met een SBOM direct na te gaan of uw software geraakt is. De Cyber Resilience Act verplicht fabrikanten straks een SBOM bij te houden, en grote klanten vragen er nu al steeds vaker om. Het opstellen ervan kan grotendeels geautomatiseerd in de ontwikkelstraat.

Zie ook: Afhankelijkheden, Cyber Resilience Act

Schaduw-IT

Organisatie & risicoOok: shadow IT

Systemen en clouddiensten die buiten het zicht van de IT-afdeling in gebruik zijn.

Schaduw-IT ontstaat als afdelingen of medewerkers zelf clouddiensten, tools of websites in gebruik nemen zonder dat IT ervan weet. Denk aan een marketingsite die door een bureau is opgezet, een vergeten testomgeving of gratis cloudopslag om bestanden te delen. Wat niet bekend is, wordt niet beveiligd, gepatcht of getest. Een inventarisatie van het aanvalsoppervlak brengt schaduw-IT aan de buitenkant aan het licht.

Zie ook: Attack surface management, Aanvalsoppervlak-scan

Scope

Proces & rapportOok: reikwijdte · in scope · out of scope

Wat wel en niet wordt getest; bij Resync bepaalt de scope ook de vaste prijs.

De scope legt vast wat wel en niet wordt getest, welke applicaties, domeinen, omgevingen en soorten aanvallen binnen de opdracht vallen. Een heldere scope beschermt beide partijen en zorgt dat de tijd naar de belangrijkste onderdelen gaat. Bij Resync bepaalt de scope ook de vaste prijs, die na een korte intake vaststaat. Zaken buiten scope worden niet getest en niet in rekening gebracht.

Zie ook: Vaste prijs, Testdag, Wat kost een pentest?

Security awareness

Organisatie & risicoOok: bewustwording · awarenesstraining

Medewerkers bewust maken van digitale risico's, zodat ze aanvallen herkennen en melden.

Security awareness gaat over het gedrag van mensen: phishing herkennen, verdachte situaties melden en zorgvuldig omgaan met wachtwoorden en gevoelige gegevens. Training werkt het best als die regelmatig terugkomt, praktisch is en aansluit bij het eigen werk. Ook bestuurders horen erbij; de Cyberbeveiligingswet verplicht hen zelfs tot training. Bewustwording vult technische maatregelen aan, maar vervangt ze niet, want uiteindelijk klikt er altijd wel iemand.

Zie ook: Phishingsimulatie, Social engineering, Bestuurdersaansprakelijkheid

Security by design

Organisatie & risicoOok: secure by design · privacy by design · SSDLC

Beveiliging vanaf het eerste ontwerp meenemen, in plaats van die achteraf toe te voegen.

Bij security by design worden beveiligingseisen al bij het ontwerp van een systeem meegenomen: welke gegevens zijn gevoelig, wie mag wat, en wat kan er misgaan. Fouten die in het ontwerp worden voorkomen, zijn veel goedkoper dan fouten die na livegang worden gevonden. De AVG vraagt met privacy by design iets vergelijkbaars voor persoonsgegevens, en de Cyber Resilience Act maakt het voor fabrikanten van digitale producten tot een eis. Een pentest blijft nodig om te controleren of het ontwerp in de praktijk ook zo is gebouwd.

Zie ook: Threat modeling, Cyber Resilience Act, OWASP ASVS

Security misconfiguration

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: misconfiguratie · verkeerde configuratie

Een beveiligingsprobleem door verkeerde instellingen in plaats van foute code.

Een security misconfiguration is een kwetsbaarheid die niet in de code zit maar in de instellingen. Denk aan een standaardwachtwoord dat nooit is gewijzigd, een testomgeving die per ongeluk publiek toegankelijk is, te uitgebreide foutmeldingen of ontbrekende beveiligingsheaders. Deze fouten zijn vaak eenvoudig te maken en eenvoudig te misbruiken, maar gelukkig ook doorgaans eenvoudig op te lossen.

Zie ook: Hardening, Beveiligingsheaders

Sessiebeheer

Identiteit & toegangOok: session management · sessiekaping · session hijacking

Hoe een applicatie onthoudt dat iemand is ingelogd; fouten hierin laten aanvallers sessies overnemen.

Na het inloggen krijgt de browser een sessiecookie of token, waarmee de applicatie de gebruiker bij elk volgend verzoek herkent. Wie dat token in handen krijgt, kan zich zonder wachtwoord voordoen als die gebruiker; dat heet sessiekaping. Goed sessiebeheer betekent onder meer dat tokens onvoorspelbaar zijn, goed zijn afgeschermd in de browser, na uitloggen echt ongeldig worden en na een tijd verlopen. Het is een vast onderdeel van elke webapplicatie-pentest.

Zie ook: XSS, Account takeover, CSRF

SIEM

TechniekOok: security information and event management

Een systeem dat logbestanden uit de hele organisatie verzamelt en analyseert om aanvallen te ontdekken.

Een SIEM verzamelt logregels van servers, netwerkapparatuur, cloudomgevingen en applicaties op één plek en zoekt daarin naar verdachte patronen, zoals veel mislukte inlogpogingen gevolgd door een geslaagde. Bij een melding beoordeelt een analist, vaak in een SOC, of het om een echte aanval gaat. Een SIEM is zo goed als de gegevens die erin gaan en de regels die erop draaien. Een pentest of red-teamtest is een goede manier om te controleren of de detectie werkt.

Zie ook: SOC, Logging en monitoring

Significante wijziging

Proces & rapportOok: major change · grote wijziging

Een grote aanpassing aan een systeem, die volgens veel normen een nieuwe test rechtvaardigt.

Normen als PCI DSS en veel klantcontracten vragen om periodiek testen en om een nieuwe test na een significante wijziging. Denk aan een nieuwe inlogmethode, een nieuwe koppeling met een externe partij, een migratie naar de cloud of een grote nieuwe functionaliteit. Wat significant is, legt een organisatie bij voorkeur vooraf zelf vast. Een gerichte test van alleen het gewijzigde deel is dan vaak voldoende.

Zie ook: Hoe vaak een pentest?, PCI DSS

SOC

TechniekOok: Security Operations Center · managed SOC · MDR

Een team dat continu de beveiliging bewaakt en op incidenten reageert; niet te verwarren met SOC 2.

Een Security Operations Center is een team, intern of ingehuurd, dat dag en nacht meldingen uit onder meer de SIEM en EDR beoordeelt en ingrijpt bij een aanval. Veel middelgrote organisaties nemen dit af als dienst, ook wel managed detection and response genoemd. Een SOC heeft niets te maken met SOC 2, het Amerikaanse auditrapport, al worden de twee in gesprekken regelmatig verward. Een SOC detecteert aanvallen terwijl ze plaatsvinden; een pentest vindt de zwakke plekken vooraf.

Zie ook: SOC 2, SIEM, EDR

SOC 2

Normen & certificeringOok: SOC2 · SOC 2 Type I · SOC 2 Type II

Een Amerikaans auditrapport over de beheersmaatregelen van een dienstverlener, vooral gevraagd door Amerikaanse klanten.

SOC 2 is een rapportagestandaard van de Amerikaanse beroepsorganisatie AICPA, waarin een auditor beoordeelt of de maatregelen van een dienstverlener voldoen aan de Trust Services Criteria, met beveiliging als vaste kern. Een Type I-rapport toetst de opzet op één moment, een Type II-rapport ook de werking over een periode van doorgaans drie tot twaalf maanden. SOC 2 stelt een penetratietest niet als harde eis, al verwachten auditors er in de praktijk wel een. Voor SaaS-bedrijven met Amerikaanse klanten is SOC 2 vaak een voorwaarde om zaken te doen.

Zie ook: SOC 2-pentest, ISAE 3402 en ISAE 3000, SOC

Social engineering

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: menselijke factor · manipulatie

Mensen manipuleren zodat ze toegang geven, informatie delen of beveiliging omzeilen.

Social engineering richt zich niet op techniek maar op mensen. Een aanvaller belt bijvoorbeeld als zogenaamde helpdeskmedewerker om een wachtwoord los te krijgen, of loopt met een smoes een kantoor binnen. Phishing is de bekendste vorm. Omdat technische maatregelen steeds beter worden, is de mens vaak de makkelijkste ingang, en daarom zijn bewustwording en duidelijke procedures net zo belangrijk als techniek.

Zie ook: Phishing, CEO-fraude, Security awareness

SPF, DKIM en DMARC

TechniekOok: e-mailauthenticatie

Instellingen die voorkomen dat anderen e-mail versturen die van uw domein lijkt te komen.

Zonder deze maatregelen kan iedereen eenvoudig e-mail versturen met uw domeinnaam als afzender, ideaal voor phishing en CEO-fraude. SPF legt vast welke servers namens uw domein mogen mailen, DKIM voegt een digitale handtekening toe, en DMARC vertelt ontvangers wat ze moeten doen met mail die niet door die controles komt. Pas met een strikt DMARC-beleid wordt vervalste mail daadwerkelijk geweigerd. Voor Nederlandse overheidsorganisaties staan deze standaarden op de pas-toe-of-leg-uit-lijst van het Forum Standaardisatie.

Zie ook: CEO-fraude, Phishing, DNS

SQL-injectie

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: SQL injection · SQLi

Via een invoerveld eigen databasecommando's laten uitvoeren.

Bij SQL-injectie misbruikt een aanvaller een invoerveld om eigen databasecommando's mee te sturen, omdat de applicatie invoer onvoldoende scheidt van de query. In het ergste geval kan een aanvaller zo de hele database uitlezen of aanpassen. Het is een klassieke maar nog altijd voorkomende kwetsbaarheid. De oplossing, het gebruik van geparametriseerde queries, is bekend maar wordt niet overal consequent toegepast.

Zie ook: CWE, OWASP Top 10

SSO

Identiteit & toegangOok: single sign-on · eenmalig inloggen

Eén keer inloggen en daarmee toegang krijgen tot meerdere applicaties.

Met single sign-on logt een gebruiker één keer in bij een centrale identiteitsprovider, zoals Microsoft Entra ID, Google of Okta, en krijgt daarmee toegang tot alle gekoppelde applicaties. Dat is gebruiksvriendelijk en, mits goed ingericht, veilig: beheer en MFA zitten op één plek, en bij uitdiensttreding gaat de toegang overal tegelijk dicht. Zakelijke klanten eisen steeds vaker dat SaaS-leveranciers SSO ondersteunen. Fouten in de koppeling kunnen ertoe leiden dat iemand zich als een andere gebruiker kan voordoen, dus de implementatie verdient aandacht in een pentest.

Zie ook: OAuth en OpenID Connect, MFA, IAM

SSRF

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: Server-Side Request Forgery

De server verzoeken laten sturen naar interne systemen die een aanvaller zelf niet kan bereiken.

Server-Side Request Forgery is een kwetsbaarheid waarbij een aanvaller de server verzoeken laat versturen naar bestemmingen die de aanvaller zelf niet kan bereiken, bijvoorbeeld interne systemen achter de firewall. SSRF wordt gevaarlijker in cloudomgevingen, waar interne diensten soms gevoelige gegevens teruggeven. Het is een van de risico's die de laatste jaren sterk aan belang hebben gewonnen.

Zie ook: Cloud-pentest

Subdomain takeover

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: subdomeinovername · dangling DNS

Een aanvaller neemt een vergeten subdomein van u over en zet er eigen inhoud op.

Een subdomain takeover ontstaat wanneer een subdomein, zoals actie.uwbedrijf.nl, nog verwijst naar een externe dienst die niet meer in gebruik is. Een aanvaller kan die dienst dan zelf claimen en onder uw domeinnaam eigen inhoud publiceren, bijvoorbeeld een overtuigende phishingpagina. Omdat de pagina op uw eigen domein staat, wekt die direct vertrouwen. Het probleem is eenvoudig te voorkomen door DNS-verwijzingen op te ruimen zodra een dienst wordt opgezegd.

Zie ook: DNS, Aanvalsoppervlak, Aanvalsoppervlak-scan

T

Technische due diligence

Testsoorten & dienstenOok: tech DD · IT due diligence · due-diligence pentest

Onderzoek naar de technische staat en risico's van een bedrijf vóór een overname of investering.

Bij een overname of investering wil de koper weten wat er precies wordt gekocht, ook op het gebied van IT en beveiliging. Een technische due diligence brengt in kaart hoe de systemen zijn gebouwd, waar de risico's zitten en wat er nodig is om die op te lossen. Een pentest geeft daarbij objectief bewijs over de werkelijke beveiliging, in plaats van alleen de antwoorden van de verkoper. Het rapport wordt vaak gedeeld in de data room en kan van invloed zijn op de prijs of de voorwaarden van de deal.

Zie ook: Due-diligence pentest

Testdag

Proces & rapportOok: mandag · pentestdag · manday

Een dag testwerk door een specialist: de gebruikelijke maat voor de omvang van een pentest.

De omvang van een pentest wordt meestal uitgedrukt in testdagen of mandagen. Een kleine applicatie kan in een paar dagen goed worden getest, een groot platform met veel rollen en koppelingen vraagt aanzienlijk meer. Het aantal dagen bepaalt de dekking: hoe meer tijd, hoe meer onderdelen en randgevallen aan bod komen. Bij het vergelijken van offertes is het aantal testdagen daarom een betere maatstaf dan alleen de prijs, mits duidelijk is dat die dagen handmatig werk zijn.

Zie ook: Pentestoffertes vergelijken, Scope

Testvenster

Proces & rapportOok: testperiode

De afgesproken periode waarin de test plaatsvindt.

Het testvenster is de periode, soms tot op het uur, waarin de tester actief mag testen. Het wordt afgestemd op de beschikbaarheid van de omgeving, de ontwikkelplanning en eventuele drukke periodes voor de organisatie. Tijdens het venster is het verstandig om geen grote wijzigingen uit te rollen, zodat de tester een stabiel doel heeft. Beheerders en leveranciers worden vooraf ingelicht, zodat afwijkend verkeer niet als echte aanval wordt behandeld.

Zie ook: Rules of engagement, Pentest voorbereiden

Threat modeling

Organisatie & risicoOok: dreigingsmodellering · dreigingsanalyse

Systematisch nadenken over hoe een systeem kan worden aangevallen, liefst al voordat het gebouwd is.

Bij threat modeling bekijkt een team een ontwerp of bestaand systeem door de ogen van een aanvaller: wat is waardevol, waar komen gegevens binnen en wat kan er misgaan. Methodes als STRIDE helpen om dat gestructureerd te doen. Het resultaat is een lijst met dreigingen en maatregelen die het team kan meenemen in ontwikkeling en testen. Een dreigingsmodel is ook nuttige input voor de scope en focus van een pentest.

Zie ook: Security by design, Risicoanalyse

TIBER-NL en TLPT

Normen & certificeringOok: TLPT · threat-led penetration testing · TIBER-EU

Raamwerken voor red-teamtests op basis van actuele dreigingsinformatie, in de financiële sector.

Bij TLPT, threat-led penetration testing, wordt het scenario van een red-teamtest gebaseerd op actuele dreigingsinformatie over de aanvallers die een organisatie werkelijk zouden kunnen treffen. TIBER-NL is het Nederlandse raamwerk hiervoor, opgezet door De Nederlandsche Bank en afgeleid van het Europese TIBER-EU. Onder DORA is TLPT verplicht voor de financiële instellingen die de toezichthouder daarvoor aanwijst. Het zijn omvangrijke trajecten met meerdere partijen, die ver uitstijgen boven een reguliere pentest.

Zie ook: DORA, Red teaming

TLS en HTTPS

TechniekOok: SSL · HTTPS · TLS-certificaat

De versleuteling van verbindingen op internet, herkenbaar aan https en het slotje in de browser.

TLS, de opvolger van SSL, versleutelt het verkeer tussen bijvoorbeeld een browser en een website, zodat niemand onderweg kan meelezen of iets kan aanpassen. HTTPS is gewoon HTTP over TLS. Een certificaat bewijst dat de website echt hoort bij de domeinnaam in de adresbalk. Het slotje zegt dus iets over de verbinding, maar niets over de veiligheid van de applicatie zelf; ook een phishingsite kan een geldig certificaat hebben.

Zie ook: Versleuteling, Man-in-the-middle

Toeleveringsketen

Organisatie & risicoOok: supply chain · ketenbeveiliging · leveranciersrisico

De leveranciers en dienstverleners waar u van afhankelijk bent; een zwakke schakel daar raakt ook u.

Organisaties zijn steeds afhankelijker van leveranciers, zoals software- en SaaS-aanbieders, hostingpartijen en IT-dienstverleners. Bij een supply-chain-aanval komt een aanvaller binnen via zo'n leverancier, bijvoorbeeld via een gemanipuleerde update of een beheeraccount van de IT-partner. De Cyberbeveiligingswet verplicht organisaties daarom ook de risico's in hun toeleveringsketen te beheersen. In de praktijk vragen grote klanten hun leveranciers steeds vaker om bewijs, zoals een recent pentestrapport.

Zie ook: NIS2 en de toeleveringsketen, Beveiligingsvragenlijst, Afhankelijkheden

V

Vals-negatief

Proces & rapportOok: false negative

Een echte kwetsbaarheid die bij een test of scan over het hoofd wordt gezien.

Een vals-negatief is het omgekeerde van een vals-positief: er is wel een probleem, maar de test meldt het niet. Scanners missen vooral kwetsbaarheden die context vragen, zoals een gebruiker die bij gegevens van een andere klant kan. Vals-negatieven zijn gevaarlijker dan vals-positieven, omdat ze een onterecht gevoel van veiligheid geven. Geen enkele test vindt alles, maar voldoende testtijd en handmatig werk verkleinen de kans op gemiste problemen.

Zie ook: Vals-positief, Logische fout

Vals-positief

Proces & rapportOok: false positive

Een gemelde kwetsbaarheid die bij nader inzien geen echt probleem is.

Een vals-positief is een gemelde kwetsbaarheid die bij nader onderzoek geen echt probleem blijkt te zijn. Geautomatiseerde scanners produceren er veel, omdat ze op patronen afgaan zonder de context te begrijpen. Bij handmatig testen wordt elke bevinding geverifieerd, zodat een rapport alleen bevestigde bevindingen bevat.

Zie ook: Vals-negatief, Vulnerability scan

Vaste prijs

Proces & rapportOok: fixed price · fixed fee

Vooraf één afgesproken bedrag voor de hele opdracht, in plaats van betalen per gewerkt uur.

Bij een vaste prijs weet de opdrachtgever vooraf wat de test kost, ongeacht hoeveel uur er uiteindelijk in gaat. Het alternatief is werken op regiebasis of nacalculatie, waarbij achteraf de gewerkte uren worden gefactureerd. Een vaste prijs vraagt om een heldere scope, omdat werk buiten die scope apart wordt afgesproken. Bij Resync is de prijs vast en is de hertest erbij inbegrepen.

Zie ook: Scope, Wat kost een pentest?

Verklaring van Toepasselijkheid

Normen & certificeringOok: VvT · Statement of Applicability · SoA

Het ISO 27001-document waarin staat welke beheersmaatregelen een organisatie toepast, en waarom.

In de Verklaring van Toepasselijkheid legt een ISO 27001-gecertificeerde organisatie per maatregel uit Annex A vast of die van toepassing is, waarom, en hoe die is ingevuld. De auditor gebruikt de VvT als leidraad tijdens de certificeringsaudit. Staan maatregelen rond kwetsbaarheidsbeheer en beveiligingstesten als van toepassing in de VvT, dan verwacht de auditor bewijs dat ze ook werken. Een pentest waarvan de scope aansluit op de VvT levert dat bewijs.

Zie ook: ISO 27002 en Annex A, ISO 27001

Versleuteling

TechniekOok: encryptie · encryption

Gegevens onleesbaar maken voor iedereen zonder de juiste sleutel, zowel tijdens transport als bij opslag.

Versleuteling beschermt gegevens tegen meelezen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen versleuteling tijdens transport, zoals TLS, en versleuteling bij opslag, bijvoorbeeld van een database of een laptopschijf. Wachtwoorden worden niet versleuteld maar gehasht: omgezet in een waarde die niet terug te rekenen is, zodat ze ook na een datalek niet zomaar leesbaar zijn. Veelgemaakte fouten zijn verouderde of zelfbedachte cryptografie en sleutels die naast de versleutelde gegevens worden bewaard.

Zie ook: TLS en HTTPS, Datalek

Verwerkersovereenkomst

Wet- en regelgevingOok: DPA · data processing agreement

Een AVG-verplichte overeenkomst wanneer een partij persoonsgegevens verwerkt in opdracht van een ander.

Wanneer een leverancier persoonsgegevens verwerkt namens een organisatie, schrijft de AVG een verwerkersovereenkomst voor. Daarin staat onder meer welke gegevens worden verwerkt, hoe ze worden beveiligd en wat er gebeurt bij een datalek. Bij een pentest kan de tester persoonsgegevens tegenkomen, bijvoorbeeld in een productieomgeving, en dan is zo'n overeenkomst nodig. Bij Resync zijn NDA en verwerkersovereenkomst standaard.

Zie ook: AVG, NDA

Vibe coding

TechniekOok: AI-gegenereerde code · AI-gebouwde app

Software bouwen door een AI de code te laten schrijven, vaak zonder die zelf in detail te lezen.

Bij vibe coding beschrijft iemand in gewone taal wat een applicatie moet doen, en schrijft een AI-tool de code. Zo zijn in korte tijd werkende apps te bouwen, ook door mensen zonder programmeerervaring. De beveiliging blijft daarbij vaak achter: veelvoorkomende problemen zijn ontbrekende rechtencontroles, openstaande databases en geheime sleutels in de code die naar de browser gaat. Wie zo'n app met echte gebruikers of klantgegevens in productie neemt, doet er verstandig aan die eerst te laten testen.

Zie ook: Vibe-coded app security, Vibe coding en security, Gelekte secrets

Virtuele CISO

Testsoorten & dienstenOok: vCISO · fractional CISO · CISO as a service

Een externe securityspecialist die een deel van de tijd de rol van beveiligingsverantwoordelijke invult.

Veel middelgrote organisaties hebben iemand nodig die de securityvragen structureel oppakt, zonder dat dat een fulltime CISO hoeft te zijn. Een virtuele of fractional CISO doet dat voor een vast aantal uren per maand: prioriteiten stellen, beveiligingsvragenlijsten van klanten beantwoorden, leveranciers beoordelen en het team adviseren. Het voordeel is ervaring op senior niveau zonder de kosten van een vaste aanstelling. Bij Resync heet de vergelijkbare dienst Vaste security-adviseur.

Zie ook: Vaste security-adviseur, CISO

Vrijwaringsverklaring

Proces & rapportOok: toestemmingsverklaring · autorisatieverklaring · vrijwaringsbrief

De schriftelijke toestemming van de opdrachtgever om de systemen te testen; zonder die toestemming is testen strafbaar.

Inbreken in een computersysteem zonder toestemming is in Nederland strafbaar als computervredebreuk, ook als de bedoeling goed is. Een vrijwaringsverklaring legt daarom vast dat de opdrachtgever toestemming geeft om specifieke systemen in een bepaalde periode te testen. De verklaring moet worden getekend door iemand die over die systemen mag beslissen. Draait een systeem bij een hostingpartij of SaaS-leverancier, dan is soms ook de toestemming van die partij nodig.

Zie ook: Computervredebreuk, Rules of engagement

Vulnerability scan

Testsoorten & dienstenOok: kwetsbaarhedenscan

Een geautomatiseerde controle op bekende kwetsbaarheden: snel en goedkoop, maar beperkt.

Een vulnerability scan is een geautomatiseerde controle die software en systemen aftast op bekende kwetsbaarheden en verkeerde instellingen. Zo'n scan is snel en goedkoop en zinvol als doorlopende bewaking, maar herkent alleen bekende patronen en levert vaak vals-positieven op. Een penetratietest gaat verder, doordat een specialist ook logische fouten en misbruikketens vindt die geen enkele scanner ziet.

Zie ook: Penetratietest, Vals-positief, Quick scan

W

WAF

TechniekOok: web application firewall

Een filter voor webverkeer dat bekende aanvalspatronen tegenhoudt voordat ze de applicatie bereiken.

Een web application firewall staat tussen de bezoeker en de webapplicatie en blokkeert verzoeken die lijken op bekende aanvallen, zoals SQL-injectie of cross-site scripting. Een WAF is een nuttige extra laag, maar geen vervanging voor veilige code: verzoeken die er normaal uitzien, zoals het opvragen van gegevens van een andere gebruiker, laat een WAF gewoon door, en filters zijn vaak te omzeilen. Voor een pentest wordt het testverkeer daarom vaak op de WAF uitgezonderd, zodat de applicatie zelf wordt getest en niet het filter.

Zie ook: Gelaagde beveiliging, IDOR

Webapplicatie-pentest

Testsoorten & dienstenOok: web app pentest · applicatiepentest

Een pentest van een website, webapplicatie of klantportaal, inclusief de achterliggende API.

Bij een webapplicatie-pentest onderzoekt de tester een applicatie die via de browser wordt gebruikt, zoals een klantportaal, SaaS-platform of webshop. De nadruk ligt op inloggen en sessies, rechten tussen gebruikers en rollen, de verwerking van invoer en de logica van de applicatie zelf. Omdat de meeste webapplicaties via een API met de server praten, wordt die API doorgaans meegetest. Het is de meest gevraagde soort pentest, omdat de webapplicatie vaak de plek is waar klantgegevens samenkomen.

Zie ook: Webapplicatie-pentest, API-pentest, Geauthenticeerd testen

Whitebox-test

Testsoorten & dienstenOok: white box · crystal box

Testen met inzage in de binnenkant, zoals broncode, documentatie en inloggegevens.

Bij een whitebox-test krijgt de tester vooraf inzicht in de binnenkant van het systeem, zoals broncode, documentatie en inloggegevens. Daardoor kan de test dieper en efficiënter, omdat geen tijd verloren gaat aan het van buitenaf raden hoe iets werkt. Voor de meeste opdrachten is een tussenvorm, greybox, het meest waardevol, met genoeg voorkennis om diep te gaan zonder blinde vlekken.

Zie ook: Blackbox-test, Greybox-test, Code review

X

XSS

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: Cross-Site Scripting

Een aanvaller laat eigen scriptcode draaien in de browser van andere gebruikers.

Cross-Site Scripting is een kwetsbaarheid waarbij een aanvaller eigen scriptcode in een pagina krijgt die vervolgens in de browser van andere gebruikers wordt uitgevoerd. Daarmee kan sessie-informatie worden gestolen of kunnen handelingen namens het slachtoffer worden verricht. XSS ontstaat wanneer invoer onvoldoende wordt geschoond voordat die wordt getoond. Het blijft een van de meest voorkomende kwetsbaarheden in webapplicaties.

Zie ook: Beveiligingsheaders, Sessiebeheer

Z

Zero-day

Aanvallen & kwetsbaarhedenOok: 0-day

Een kwetsbaarheid waarvoor nog geen oplossing bestaat, omdat de maker er nog niet van weet.

Een zero-day is een kwetsbaarheid die bij de leverancier nog niet bekend is en waarvoor dus nog geen oplossing bestaat. De naam verwijst naar het aantal dagen dat de maker de tijd heeft gehad om te herstellen, namelijk nul. Omdat er geen patch tegen bestaat, leunt verdediging op gelaagde beveiliging en snelle detectie.

Zie ook: Patchmanagement, Gelaagde beveiliging

Zero trust

Identiteit & toegangOok: zero trust architecture · ZTNA

Een aanpak waarin geen enkele gebruiker of apparaat automatisch wordt vertrouwd, ook niet binnen het netwerk.

Traditionele beveiliging ging uit van een veilige binnenkant en een onveilige buitenkant. Zero trust laat dat los: elk verzoek om toegang wordt opnieuw beoordeeld op basis van identiteit, apparaat en context, ongeacht of het van binnen of van buiten komt. Dat past bij een wereld met thuiswerken en clouddiensten, waarin het netwerk geen duidelijke grens meer heeft. Zero trust is een richting en geen product, ook al gebruiken leveranciers de term graag in hun marketing.

Zie ook: Least privilege, Netwerksegmentatie

Zorgplicht

Wet- en regelgevingOok: zorgplicht Cyberbeveiligingswet

De plicht uit de Cyberbeveiligingswet om passende beveiligingsmaatregelen te nemen.

De zorgplicht is de verplichting uit de Cyberbeveiligingswet (NIS2) om passende technische en organisatorische maatregelen te nemen tegen digitale risico's. De wet schrijft geen exacte maatregelen voor, maar verwacht dat ze in verhouding staan tot het risico. Het periodiek laten testen van uw systemen en het aantoonbaar opvolgen van bevindingen is een gangbare en verdedigbare invulling van die plicht.

Zie ook: NIS2, Bestuurdersaansprakelijkheid, Risicoanalyse

Vaak verward

Begrippen die op elkaar lijken maar iets anders betekenen. Juist hier ontstaan misverstanden, in offertes, in vragenlijsten en aan tafel.

Pentest, vulnerability scan of red teaming
Een scan is geautomatiseerd en zoekt naar bekende problemen. Een pentest is handwerk: een specialist zoekt gericht naar zwakke plekken, ook in de logica van uw applicatie, en toont aan wat echt te misbruiken is. Red teaming gaat verder en toetst of uw organisatie een gerichte aanval op tijd opmerkt en stopt.
Authenticatie of autorisatie
Authenticatie stelt vast wie iemand is, bij het inloggen. Autorisatie bepaalt wat die persoon daarna mag zien en doen. De meest schadelijke bevindingen in webapplicaties zitten vaak in de autorisatie.
SOC of SOC 2
Een SOC is een team dat continu meekijkt naar beveiligingsmeldingen en ingrijpt bij een aanval. SOC 2 is een Amerikaans auditrapport over de beheersmaatregelen van een dienstverlener. Behalve de drie letters hebben ze niets met elkaar te maken.
ISO 27001, ISO 27002 of een ISO als functie
ISO 27001 is de norm waarvoor een organisatie zich laat certificeren. ISO 27002 is de bijbehorende uitleg van de maatregelen; daarop wordt niet gecertificeerd. Een ISO, of security officer, is een persoon die verantwoordelijk is voor informatiebeveiliging.
NIS2 of de Cyberbeveiligingswet
NIS2 is de Europese richtlijn, de Cyberbeveiligingswet de Nederlandse wet die haar invoert. In gesprekken worden ze door elkaar gebruikt; in Nederland is de Cyberbeveiligingswet wat juridisch geldt.
Kwetsbaarheid, exploit of incident
Een kwetsbaarheid is een zwakke plek. Een exploit is de manier om die te misbruiken. Een incident is wanneer dat in werkelijkheid gebeurt. Een pentest vindt kwetsbaarheden en toont met een proof of concept aan dat ze te misbruiken zijn, zonder schade aan te richten.
CVE, CWE of CVSS
Een CVE is het nummer van één specifieke, bekende kwetsbaarheid in één product. Een CWE beschrijft de soort fout, zoals SQL-injectie. CVSS is de score van 0 tot 10 voor de ernst.
Remediatie of mitigatie
Remediatie neemt de oorzaak weg, bijvoorbeeld door de code te herstellen. Mitigatie verkleint alleen het risico, bijvoorbeeld met een extra filter of door een functie tijdelijk uit te zetten. Mitigatie is vaak een snelle tussenstap, remediatie de echte oplossing.
Vals-positief of vals-negatief
Een vals-positief is een melding over een probleem dat er niet is: vervelend, want het kost uitzoekwerk. Een vals-negatief is een echt probleem dat niet wordt gemeld: gevaarlijk, want het geeft een onterecht gevoel van veiligheid.
Audit of pentest
Een audit toetst of processen en maatregelen bestaan en worden nageleefd, vooral aan de hand van documenten en bewijs. Een pentest toetst of de techniek in de praktijk standhoudt tegen een aanval. Een pentestrapport is vaak precies het bewijs dat een auditor vraagt.
Datalek of beveiligingsincident
Elk datalek is een beveiligingsincident, maar niet elk incident is een datalek. Een datalek gaat over persoonsgegevens en valt onder de meldplicht van de AVG. Een incident zonder persoonsgegevens kan wel onder de meldplicht van de Cyberbeveiligingswet vallen.
NDA of verwerkersovereenkomst
Een NDA regelt de geheimhouding van alles wat u deelt. Een verwerkersovereenkomst is een verplichting uit de AVG zodra een partij persoonsgegevens voor u verwerkt, wat bij een pentest kan gebeuren. Bij Resync zijn beide standaard.

Een term in de praktijk laten toetsen?

Plan een gratis, vrijblijvende intake om te zien wat deze begrippen betekenen voor uw eigen applicatie.

Gratis intake aanvragen →

Lees verder over wat een penetratietest is, de opbouw van een voorbeeldrapport en wat een pentest kost.