Een pentest voorbereiden: checklist voor uw team
Een pentest begint niet op de eerste testdag. De meeste vertraging ontstaat daarvoor: testaccounts die niet werken, een firewall die de tester na tien minuten blokkeert, een scope die halverwege blijkt te schuiven. U betaalt voor testdagen, dus elk uur dat de tester wacht, is een uur dat er niet getest wordt. Hieronder leest u hoe een pentest bij Resync verloopt vanaf het eerste contact, en welke punten uw team vooraf regelt.
Leg vast wat er getest wordt en wat niet, regel werkende testaccounts voor elke rol, kies bewust tussen productie en acceptatie, zorg voor schriftelijke toestemming en wijs één aanspreekpunt aan. Dat is het grootste deel van de voorbereiding. De rest komt in de intake aan bod, zodat u niets zelf hoeft uit te zoeken.
Waarom voorbereiding testtijd bespaart
Een pentest wordt ingekocht in testdagen. Elk uur dat de tester wacht op een account, een VPN-toegang of een antwoord, gaat af van de tijd waarin er getest wordt. Bij een meerdaagse test is dat vervelend. Bij een test van één of twee dagen kan het een flink deel van de dekking kosten.
Voorbereiding bepaalt ook hoe diep de test gaat. Een tester met maar één account kan niet controleren of gebruiker A bij de gegevens van gebruiker B kan komen. En juist dat soort autorisatiefouten staat al jaren bovenaan de OWASP Top 10. Wie de toegang goed regelt, krijgt een test die verder komt dan de voordeur.
Zo verloopt een pentest, vanaf het eerste contact
Voor elke meerdaagse penetratietest is het traject hetzelfde. Resync Zero (eendaagse handmatige pentest) boekt u direct online en heeft een eigen, kortere route.
- ± 2 minuten
U neemt contact op
Via het contactformulier, per e-mail of door direct een intake in te plannen. Een paar zinnen over uw applicatie en de aanleiding zijn genoeg. Heeft u een deadline, zoals een audit of een klant die op een rapport wacht, noem die dan meteen. Dat bepaalt de planning.
- Binnen één werkdag
Persoonlijke reactie
U krijgt binnen één werkdag persoonlijk antwoord van mij, en we spreken meteen een moment af voor de intake.
- Binnen enkele dagen
Gratis intake van 30 minuten
De intake is een gesprek over wat er getest moet worden, waarom en wat buiten scope blijft. Daarbij komt aan bod om welke applicaties en omgevingen het gaat, welke gebruikersrollen er zijn, hoe inloggen werkt en voor wie het rapport bedoeld is. Na de intake weet u of en hoe ik u kan helpen, ook als het antwoord is dat u op dit moment geen pentest nodig heeft.
- Binnen 1 werkdag
Voorstel met vaste prijs
U ontvangt een voorstel met de scope, de planning en een vaste prijs, met de hertest inbegrepen. Vragen stellen of de scope aanpassen kost niets. Voordat er technische details worden gedeeld, teken ik een NDA.
Tot hier is alles gratis en vrijblijvend. Pas als u akkoord geeft op het voorstel, is er een opdracht.
- Start meestal binnen 1–2 weken
Akkoord en voorbereiding
U geeft akkoord op het voorstel en bevestigt schriftelijk dat u toestemming geeft voor de test. Daarna plannen we de start, meestal binnen één tot twee weken. In die tijd regelt uw team de punten uit de checklist hieronder: scope, toegang, testaccounts, toestemming en afspraken.
- 1–6+ testdagen
De test
Ik test handmatig, binnen de afgesproken scope en testvensters. U heeft in die periode direct contact met mij, zonder accountmanager ertussen. Vind ik iets kritieks, zoals een lek waardoor klantgegevens voor buitenstaanders op te vragen zijn, dan meld ik dat direct, zonder het rapport af te wachten.
- Meestal binnen een week
Het rapport
U ontvangt een rapport met een managementsamenvatting en technische bevindingen met reproductiestappen, geprioriteerd op impact en uitbuitbaarheid. Het rapport komt via het beveiligde klantportaal, meestal binnen een week na de laatste testdag en uiterlijk binnen 14 dagen. Het rapport is digitaal ondertekend, zodat u, een klant of een auditor zelf kunnen controleren of het echt is. In een nabespreking van 30 minuten lopen we de bevindingen door, en vragen over een bevinding stelt u rechtstreeks aan de tester. Hoe zo'n rapport eruitziet, ziet u in het voorbeeld-pentestrapport.
- Binnen 60 dagen na oplevering
Herstel en hertest
Uw team lost de bevindingen op. Daarna volgt de hertest, die controleert of dat gelukt is. U krijgt een hertestverklaring die u kunt gebruiken richting klanten, bestuur of toezichthouder. De hertest zit in de prijs.
Van intake tot rapport duurt een meerdaagse pentest doorgaans één tot drie weken, afhankelijk van de scope. Voor grote of complexe omgevingen loopt dat op naar vier à vijf weken. Na de intake ontvangt u een exacte planning.
Staat er een pentest op de planning, of wacht een klant of auditor op een rapport, dan maken we in een gratis intake van 30 minuten scope, planning en prijs concreet.
Vraag een gratis intake aan →De checklist voor uw team
Onderstaande punten regelt u tussen akkoord en start. Niet alles is op elke test van toepassing. Twijfelt u over een punt, dan bespreken we het in de intake.
1. Scope en doel
- Welke systemen precies. URL's, API's, IP-adressen of IP-ranges. "Onze webapplicatie" is te vaag. "app.voorbeeld.nl en de API op api.voorbeeld.nl" is een scope.
- Wat buiten scope valt. Denk aan systemen van derden, zoals een betaalprovider, een e-maildienst of een extern klantportaal. Zonder toestemming van de eigenaar blijven die buiten de test.
- De aanleiding. Een audit, een klant, een release of een incident. De aanleiding bepaalt waar de nadruk ligt en voor wie het rapport geschreven wordt.
- Documentatie die er al is. Een OpenAPI- of Swagger-specificatie, een Postman-collectie of een korte uitleg van de rollen. U hoeft niets speciaal te schrijven: wat er is, helpt al.
2. Toegang en testaccounts
- Minstens twee accounts per rol. Met twee accounts van dezelfde rol is te testen of gebruikers bij elkaars gegevens kunnen. Met één account kan dat niet.
- Accounts bij twee tenants bij multi-tenant software. Het grootste risico van een SaaS-platform is dat klant A de data van klant B ziet. Dat is alleen te testen met accounts bij twee verschillende klantomgevingen.
- Accounts die werken op dag 1. Log de dag ervoor zelf in met elk testaccount. Een verlopen wachtwoord of een account dat nog geactiveerd moet worden, kost al snel een halve testdag.
- MFA zoals in productie. Laat multifactor-authenticatie aan staan zoals uw echte gebruikers die hebben, en spreek af hoe de tester de codes ontvangt. Staat MFA uit op de testaccounts, dan gaat de test over een situatie die in het echt niet bestaat.
- Wachtwoorden veilig delen. Niet in dezelfde e-mail als de gebruikersnaam en niet in een ticket. In de intake spreken we een veilige route af.
- VPN, IP-filter of WAF. Staat de applicatie achter een VPN of een IP-filter, regel dan vooraf toegang voor het test-IP-adres van de tester. Bij een WAF maakt u een bewuste keuze: wilt u weten hoe de applicatie zelf reageert, zet het test-IP dan op de allowlist. Wilt u weten wat de WAF tegenhoudt, laat hem dan aan.
3. De omgeving: productie of acceptatie?
Beide kunnen. U maakt de keuze vooraf, voordat de test begint.
| Acceptatie- of testomgeving | Productie | |
|---|---|---|
| Voordeel | Geen risico voor echte gebruikers of data, ook ingrijpende tests kunnen | De configuratie die een aanvaller ziet |
| Nadeel | Wijkt vaak af van productie: andere versie, andere instellingen | Voorzichtigheid nodig bij tests die data wijzigen of veel verkeer geven |
| Kies dit als | De omgeving qua code en configuratie gelijk is aan productie | Er geen representatieve testomgeving is, of de infrastructuur zelf in scope valt |
Test u op acceptatie, zorg dan dat daar geen echte persoonsgegevens in staan. Dat is onder de AVG sowieso verstandig. Test u op productie, maak dan vooraf een back-up en spreek af welke acties niet mogen, zoals e-mails versturen naar echte klanten of echte bestellingen plaatsen.
4. Toestemming en afspraken
- Schriftelijke toestemming. Binnendringen in systemen zonder toestemming van de eigenaar is computervredebreuk, ook als het goed bedoeld is. Leg daarom schriftelijk vast wat getest mag worden, door wie en wanneer. Wordt uw applicatie gehost of beheerd door een externe partij, dan heeft u mogelijk ook hún toestemming nodig.
- Cloudplatforms. Bij AWS, Microsoft Azure en Google Cloud is voor de meeste diensten geen voorafgaande toestemming nodig, maar er gelden wel testregels. Bij een beheerde hostingpartij ligt dat vaak anders. Vraag het na.
- Testvensters. Geef aan of er overdag getest mag worden of alleen buiten kantoortijden, en of er momenten zijn waarop het niet uitkomt, zoals een release of een piek in gebruik.
- Wat niet mag. Denial-of-service hoort niet bij een reguliere pentest. Spreek daarnaast af of er data gewijzigd of verwijderd mag worden, en hoe er wordt omgegaan met functies die e-mails, sms'jes of betalingen in gang zetten.
5. Mensen en communicatie
- Eén aanspreekpunt. Iemand die vragen snel kan beantwoorden of doorzetten, en die tijdens de testdagen bereikbaar is.
- Een technisch contact. Een ontwikkelaar of beheerder die weet hoe de applicatie in elkaar zit. Vijf minuten uitleg bespaart soms uren zoeken.
- Informeer uw beheer, SOC of hostingpartij. Anders ziet een pentest eruit als een echte aanval, met een geblokkeerd IP-adres of een incidentmelding als gevolg. Wilt u juist testen of uw detectie werkt, dan is dat een bewuste keuze die we vooraf afspreken.
- Een telefoonnummer voor noodgevallen. Voor het zeldzame geval dat er iets misgaat, of dat er een kritieke bevinding is die niet kan wachten.
6. Na de test
- Plan capaciteit voor herstel. Een rapport zonder tijd om te patchen blijft liggen. Reserveer ontwikkeltijd in de weken na oplevering.
- Bepaal wie het rapport leest. De managementsamenvatting is voor bestuur en klanten, de technische bevindingen zijn voor het team dat gaat patchen.
- Plan de hertest. Hoe eerder u herstelt, hoe eerder u een hertestverklaring heeft voor de klant of auditor die erom vraagt.
Testaccounts die op de eerste testdag niet werken, en een beveiligingslaag die de tester blokkeert zonder dat iemand het weet. Beide voorkomt u met een kwartier werk: log de dag ervoor zelf in met elk testaccount, en laat uw beheerder weten wanneer en vanaf welk IP-adres er getest wordt.
Wat u níet hoeft te doen
Voorbereiding is geen project op zich. Een paar dingen die u gerust kunt laten:
- Eerst alles oplossen. Een pentest is geen examen waarvoor u moet slagen. Bekende problemen kunt u vooraf melden. Dan gaat de testtijd naar wat u nog niet weet.
- Zelf eerst een scanner draaien. Het mag, maar het is geen voorwaarde. De handmatige test richt zich op wat een scanner niet vindt: logica, autorisatie en combinaties van kleine zwaktes.
- Documentatie schrijven. Wat er al is, is genoeg. Ontbreekt er iets, dan vraagt de tester het in een kort gesprek na.
- De planning van uw team omgooien. Afgezien van een aanspreekpunt en een technisch contact merkt uw team weinig van de test.
Conclusie
Een goede pentest begint met een goede voorbereiding, en die is minder werk dan het lijkt. Een heldere scope, werkende testaccounts voor elke rol, een bewuste keuze voor de omgeving, schriftelijke toestemming en één aanspreekpunt: daarmee is het grootste deel geregeld. Het resultaat is een test waarin elke dag een testdag is, en een rapport dat dieper gaat dan de voordeur. Twijfelt u over een van de punten, dan lopen we ze in een gratis intake door.
Veelgestelde vragen
Moet een pentest op de productieomgeving plaatsvinden?
Niet per se. Een acceptatieomgeving is veiliger en maakt ingrijpendere tests mogelijk, maar alleen als die qua code en configuratie gelijk is aan productie. Is dat niet zo, of valt de infrastructuur zelf in scope, dan is productie de betere keuze, met duidelijke afspraken over wat wel en niet mag.
Hoeveel testaccounts heeft een pentester nodig?
Minstens twee per gebruikersrol, zodat getest kan worden of gebruikers bij elkaars gegevens kunnen. Bij multi-tenant software zijn daarnaast accounts bij twee verschillende tenants nodig, om te testen of klanten van elkaar gescheiden zijn.
Moet ik mijn hostingpartij informeren over een pentest?
Vaak wel. Bij AWS, Microsoft Azure en Google Cloud is voor de meeste diensten geen voorafgaande toestemming nodig, al gelden er testregels. Bij een beheerde hostingpartij of een externe leverancier van een deel van uw omgeving ligt dat anders. Vraag vooraf na of zij toestemming moeten geven en of hun monitoring een melding verwacht.
Hoe lang duurt het van eerste contact tot rapport?
U krijgt binnen één werkdag reactie en een offerte binnen één werkdag na de intake. De start volgt meestal binnen één tot twee weken na akkoord. De test en het rapport nemen daarna doorgaans één tot drie weken in beslag, afhankelijk van de scope. De hertest volgt zodra u de bevindingen heeft opgelost.
Goed voorbereid van start.
In een gratis intake van 30 minuten bepalen we scope, testaccounts en planning, zodat de eerste testdag meteen een testdag is. Vaste prijs, hertest inbegrepen.
Gratis intake aanvragen →